اقتصاد۲۴- میراث باستانی هخامنشیان مدتهاست که روزهای تبدار و سختی را میگذراند. یک روز با فرونشستی که به چند قدمیشان رسیده درگیرند و یک روز با گلسنگها و نفوذ رطوبت دست به گریبان، در این بین مسئولان و کارشناسان اظهارات ضدونقیضی در مورد حوادث پیرامون این آثار دارند. یک روز از امنیت آثار در مقابل فرونشست میگویند و روزی دیگر نسبت به شرایط آنها ابراز نگرانی میکنند. اما در این میان آنچه قابل کتمان نیست، وضعیت بحرانی مرودشت و تمامی آثار باستانی موجود در آن است. آثاری که سالهاست اسیر سوءمدیریتها و تصمیمات اشتباه و صدور مجوزهای غیراصولی هستند. در روزهای گذشته هم نکات قابلتأملی در نشست مشترک دانشگاه شیراز و پایگاه میراث جهانی تختجمشید مطرح شده است که سایه تهدید را از نقشرستم برداشته و کعبه زرتشت را در معرض خطری جدیتر میداند.
در پی تشدید بحران فرونشست در مرودشت استان فارس و تهدید آثار ارزشمند تمدنی موجود در این محدوده، و پس از چهار ماه پژوهش و پایش دوشنبه گذشته اساتید زمینشناسی دانشگاه شیراز و گروه باستانشناسی پایگاه میراث جهانی تختجمشید، در یک نشست علمی مشترک موضوع پایش چهارماهه و گزارش کاوش و ساماندهی محوطه نقشرستم را مورد بررسی قرار دادند.
علی فقیه، رئیس گروه زمینشناسی دانشگاه شیراز: پس از اسکن زمین و مطالعات ژئورادار (GPR) ژئوفیزیک و ژئوالکتریک انجامشده در نقشرستم میتوان گفت فرونشست مربوط به دشت است و در بستر خاک دشت اتفاق افتاده و خوشبختانه بر آثار نقشرستم بهویژه آرامگاه پادشاهان هخامنشی و نقش برجستههای ساسانی تأثیری ندارد و تنها دلنگرانی برای بنای سنگی کعبه زرتشت است
«علی فقیه»، رئیس گروه زمینشناسی دانشگاه شیراز، در نشست مشترک با پایگاه جهانی تختجمشید درباره مطالعات صورتگرفته در محدوده نقشرستم اعلام کرد: «پس از اسکن زمین و مطالعات ژئورادار (GPR) ژئوفیزیک و ژئوالکتریک انجامشده در نقش رستم میتوان گفت فرونشست مربوط به دشت بوده و در بستر خاک دشت اتفاق افتاده است و خوشبختانه بر آثار نقشرستم بهویژه آرامگاه پادشاهان هخامنشی و نقش برجستههای ساسانی تأثیری ندارد.
صخره کوهستان تا کیلومترها بههم پیوسته است و همه آثار صخرهای نقشرستم از خطر فرونشست مصون هستند و تنها دلنگرانی برای بنای سنگی کعبه زرتشت است. این بنا و باروی خشتی نقشرستم هر دو دارای ویژگیهای معماری فوقالعادهای هستند که تاکنون فرونشست نتوانسته خللی به آنها وارد کند؛ زیرا باروی نقشرستم دارای ۱۰ متر ضخامت و تمام از خشت است و تنها آسیبهایی که به باروی خشتی نقشرستم وارد شده، فروشُستهای ناشی از بارندگی است. درباره بنای منسوب به بنخانگ سازههای سنگی آن چنان محکم از سنگهای یکپارچه ساخته شده است که طی ۲۵ قرن از تمام زلزلهها مصون مانده است». اظهارات فقیه درحالی بیان میشود که هفته گذشته «مصطفی دهپهلوان»، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی، پس از بازدید از نقشرستم گفته بود: «در نقشرستم از فروچاله، فرونشست و فروشُست صحبت میشود؛ قبلاً هم گفته بودم این موضوع حاد است و کل منطقه را درگیر کرده، مطمئن باشید در آینده اتفاقات مهیبتری را تجربه خواهیم کرد. چون سطح سفرههای زیرزمینی سالهاست پایین رفته و وزن سنگینی خاک آن را پایین میکشد، مخصوصاً جایی که مرز بین دشت و کوه است، سریعتر خود را نشان میدهد» او درباره اینکه خطر فرونشست را در محوطه نقشرستم چقدر جدی ارزیابی کرده است، نیز اعلام کرد: «براساس مشاهداتم شکافها تا عمق حدود سه متر در ترانشههای کاوش دیده میشود. اما دشت مرودشت جایی است که در آن برنج میکارند و عمق چاهها تا ۳۰۰ متر هم رفته است. این برداشت بیرویه آب اتفاقات بدی را در آینده رقم خواهد زد. باید علت این گرفتاری را پیدا و درمان کرد» او درباره وضعیت کعبه زرتشت و ترکهایی که در اطراف آن ایجاد شده نیز گفت: «ترانشه عمیقی در کاوشهای «اشمیت» ایجاد شده است که مرزهای آن را به ما نشان دادند؛ بعضی از ترکها و شکافها به نشست خاک ترانشه اشمیت برمیگردد»