۲۰ شهریور ۱۴۰۵ – ۱۳:۵۲
گروه اندیشه: این یادداشت در روزنامه اعتماد، به بهانه نشر کتاب«کتابشویی صوفیان» نوشته احمد راسخی لنگرودی، انتشارات مروارید، چاپ دوم/۱۴۰۴ نوشته شده است. محمدرضا مهدیزاده نویسنده مطلب ، با عزیمت از روایت تاریخیِ«کتابشوییِ» صوفیان و نفیِ «علمِ قال» در برابر «علمِ حال»، به آسیبشناسیِ تطبیقی پدیدهی اعراض از متن در دنیای معاصر میپردازد. نویسنده تمایز بنیادی میان «کتابسوزی اقتدارگرایانه» و «کتابشویی فردی و شهودیِ کهن» را گشوده و هشدار میدهد که در عصر حاضر، نوعی «کتابدوریِ عمومی» و سطحینگری ناشی از سیطرهی شبکههای اجتماعی و دادههای بیشکل جایگزین سنت خوانش عمیق شده است؛ پدیدهای شبیه به خودفریبی استغنا از حقیقت که خرد انتقادی را فلج کرده و جامعه را در برابر الگوریتمها و مرادهای مدرن آسیبپذیر میسازد. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
«…و شیخ از علم قال روی به علم حال آورد، در اثناء آن مجاهدتها و ریاضتها چون شیخ را آن حالت روی نمود و لذت حالت بیافت هرچه از کتب خوانده بود و نبشته و جمعکرده جمله در زیر زمین کرد و برزور {روی}آن کتابها دکانی کرد و شاخی مورد به دست مبارک خویش باز کرد و بر آن دکان بر زور کتابها فرو برد و آن شاخ به مدتی اندک بگرفت و سبز گشت و درختی بزرگ شد با شاخهای بسیار و از جهت تبرک دستکشتِ مبارک شیخ، اهل ولایت ما جهت اطفال، به وقت ولادت، و از جهت گذشتگان، به وقت تجهیز و تکفین، بهکار داشتندی و به ولایتهای دور ببردندی و بزرگان عالم که به حکم زیارت، به میهنه آمدندی از آن تبرک زله کردندی، و در عهد ما همچنان سبز و نیکو بود…». (اسرارالتوحید/تصحیح شفیعی کدکنی)