اقتصاد۲۴- بررسیها درباره علل این التهاب، به «پیامد جریان ملاکی در بازار املاک شمال» از یکسو و «تورم عمومی بالای استانی» از سوی دیگر میرسد. عرضه واحد مسکونی در شهرهای شمالی برای بومیها طی سالهای اخیر از دو ناحیه «شیفت به ویلاسازی» و «حضور غیربومیها در این مناطق»، کاهش محسوسی یافته است.
سختی تامین «آپارتمان اجارهای با هزینه متعارف» برای مستاجرها، از کلانشهرها و شهرهای بزرگ به دو استان شمالی سرایت کردهاست؛ تغییرات صعودی امسال اجاره بهای مسکن در شهرهای شمال به دلیل «ناهمخوانی گسترده با توان مالی پرداخت هزینه اجاره نشینی» باعث «مهاجرت اجاره نشینها از مناطق خوب شهر به مناطق ضعیف و حتی مهاجرت به روستاها» شده است.
نتایج تحقیقات میدانی «دنیایاقتصاد» از اوضاع بازار اجاره مسکن در مرکز استان گیلان به عنوان شهر نماینده «تغییرات نبض اجاره در دیگر شهرهای این استان»، حاکی است، در حال حاضر متوسط بهای اجاره آپارتمان نسبت به سال گذشته چیزی در حدود ۴۰درصد افزایش از خود نشان میدهد. از طرفی، متوسط رهن کامل واحد مسکونی دو خواب در فایلهای موجود در بازار اجاره مسکن این مرکز استان، حول و حوش ۴۵۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان است.
روند رشد اجاره بهای مسکن در «شمال» برای ساکنان بومی طی دو، سه سال گذشته به گونهای بوده که نسبت اجاره بهای آپارتمان در تهران به مرکز استان گیلان، از بالای عدد ۳ به زیر ۲.۵ کاهش پیدا کرده است. این نه به معنای «رشد کمتر اجاره بها در تهران» که نشانه «رشد تندتر هزینه اجاره نشینی در شمال» است.
بررسیهای «دنیایاقتصاد» از علت این اتفاق، چهار پارامتر را شناسایی کرده است. پارامتر اول، «سطح بالای نرخ تورم عمومی» در استانهای شمالی در مقایسه با سطح کشوری است.
در گیلان، نرخ تورم نقطه به نقطه در ماه گذشته ۴۲درصد شد که ۳ واحددرصد از سطح کشوری نرخ تورم بالاتر بوده است. همچنین نرخ تورم خوراکی نیز در شمال بیش از کل کشور گزارش شده است. از آنجا که تورم اجاره، تابعی از میزان رشد هزینه زندگی خانوارها (موجرها) است، این وضعیت، به نوعی «رشد تند اجاره بها در شهرهای شمالی» را توضیح میدهد بهخصوص آنکه، سطح تورم عمومی شمال از تهران بیشتر است.
علت دوم، شیفت معنادار ساختوساز در شمال از بومی سازی (ساختمانهای مسکونی مناسب سکونت بومی ها) به ویلاسازی در حدود نیم دهه اخیر است. این باعث شده عرضه جدید متناسب با نیاز بازار مسکن از جمله بازار اجاره مسکن بومی ها، با رشد تیراژ همراه نشود.
علت سوم هم اثرگذاری نبض مسکن تهران بر شمال و علت چهارم نیز «کمبود موجودی مسکن شمال برای تقاضای بومیها با توجه به مهاجرت سالهای اخیر ساکنان دیگر استانها به شمال» است.
در حال حاضر، گروهی از مستاجرهای ساکن مرکز استانهای شمالی که توان پرداخت مبالغ اجاره حدود ۸ تا ۱۰ میلیون تومان در ماه یا رهن کامل معوض را ندارند، به سمت روستاها مهاجرت کرده اند.
زمانی مردم رشت به مهمان نوازی، سفرههایی بزرگ با غذاهای متنوع و خانههای بزرگ و زیبا شهره عام و خاص بودند، اما در شرایط کنونی، علاوه بر کوچک شدن سفره هایشان، خانه هایشان هم کوچک شده است و حتی فراتر از آن، با افزایش چشمگیر رهن و اجاره مسکن، بسیاری از معیارهای انتخاب خانه کاسته شده و مهاجرت از مناطق بالا به مناطق پایینتر و حتی به حومه شهر نیز افزایش یافته است.
نگاهی به بازار اجاره مسکن رشت بر اساس مشخصات فایلهای عرضهشده به این بازار نشان میدهد، نبض اجارهبهای خانههای ۸۰ تا ۱۲۰ مترمربعی در رشت به طور میانگین بر اساس عمر بنا و سایر ویژگیها دربازه ۲۰۰ تا ۹۰۰ میلیون تومان رهن کامل برآورد میشود. بررسیهای «دنیایاقتصاد» از بازار اجاره مسکن رشت در گفتوگویی با فعالان این بازار، نشان میدهد که اگرچه میزان رهن و اجاره در مجموع در محلات بالای رشت، مثل گلسار، بلوار گیلان، منظریه و پارک ملت بالاتر از سایر مناطق رشت است، اما بر اساس شواهد موجود تفاوت بسیار زیادی بین مناطق وجود ندارد و حتی در مواردی رهن و اجاره مناطق پایین، گاهی همسطح یا بسیار نزدیک به مناطق بالا و متوسط رشت هستند. دادههای موجود نشان میدهد که اجارهبهای پیشنهادی آپارتمانهای ۸۰ تا ۱۲۰ مترمربعی در رشت بر اساس رهن کامل به طور میانگین حول و حوش ۵۰۰ میلیون تومان است و به طور کلی در بازه ۲۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان بر اساس موقعیتهای مکانی، عمربنا، امکانات و… متغیر است.