آیتالله سید محمدباقر درچهای، یکی از بزرگان فقه و اصول اصفهان و از ارکان مرجعیت مسائل شرعی در این دیار به شمار میرود. در حوزه درسی او چنان جاذبهای برپا بود که طلاب دانش از اقصی نقاط کشور به اصفهان میآمدند تا محضر او را درک کنند. ازجمله کسانی که به شوق درس او راهی اصفهان شد، آقا نجفی قوچانی، صاحب کتاب «سیاحت غرب» است.
بزرگانی مانند مرحوم قوچانی، شهید آیتالله مدرس، جلالالدین همایی، سید مصلحالدین مهدوی، محمدعلی معلم حبیبآبادی و بسیاری دیگر از بزرگان و البته مردم شهر، مرحوم سید محمدباقر درچهای را از اکابر علما و اعاظم مجتهدان و مدرسان دانسته و وی را دارای درجات والای تقوا و دیانت و زهد و اخلاق دانستهاند. در امر وجوهات شرعی همواره مراقبت میکرد و در نهایت سادگی زیست. آنچه در این نوشته پیگیری خواهد شد، خصائص زندگی علمی و سبک تدریس اوست. ازاینرو، ویژگیهایی از فضای علمی و مکتب استادانی که درچهای در محضر آنان رشد و تعلیم یافت، مرور میشود تا اندکی به درونمایه اجتهاد او نزدیک شویم. در این میان به ملازم و رفیق صمیمی مرحوم درچهای در طول ایامتحصیل، یعنی مرجع بزرگ میرزای نائینی و تفاوت در نگرش سیاسی این دو، اشاره خواهد شد.