پدیده NEET به جوانانی اطلاق می‌شود که نه در حال تحصیل‌اند، نه شاغل هستند و نه در دوره‌های آموزشی یا مهارتی خاصی شرکت دارند. این وضعیت، که معیاری برای ناکارآمدی ساختار‌های آموزشی، اقتصادی و اجتماعی است، در ایران و به‌ویژه در میان دختران و جوانان، روندی رو به افزایش دارد.

طبق آمار‌های رسمی، حدود یک‌چهارم جوانان ایرانی NEET هستند که این نرخ در میان دختران به حدود ۵۰ درصد می‌رسد؛ رقمی نگران‌کننده که از میانگین جهانی نیز فراتر رفته است. این پدیده یکی از چالش‌های بزرگ اجتماعی و اقتصادی ایران محسوب می‌شود

به‌تازگی، معاون وزیر کار در مصاحبه‌ای اعلام کرده است که این نرخ ۵ درصد بیشتر از میانگین جهانی است و از هر ۲ دختر، یک نفر نه تحصیل می‌کند و نه شغل دارد. این روند نگران‌کننده نه‌تنها توسعه فردی جوانان را متوقف می‌نماید، بلکه عاملی در تضعیف رشد اقتصادی، افزایش آسیب‌های اجتماعی و گسترش نابرابریی، تقویت ارتباط دانشگاه‌ها با صنایع محلی، حمایت هدفمند از اشتغال زنان و جوانان، توسعه کارآفرینی دیجیتال، ایجاد پارک‌های نوآوری و شتاب‌دهنده‌ها، فعال‌سازی ظرفیت گردشگری هوشمند و بوم‌گردی در استان‌هایی که ظرفیت دارند، طراحی طرح‌های ویژه اشتغال جوانان با حمایت دولت، شهرداری و نهاد‌های دانشگاهی.

در پایان باید گفت: نسل Z سرمایۀ کشور است، اما اگر او را تنها بگذاریم، ممکن است در وضعیت NEET قرار گیرد و توان بزرگ او خاموش شود. آینده ایران در دستان همین نسل شکل می‌گیرد، پس امروز باید به جای نگرانی زمینه‌سازی و امیدبخشی را جدی بگیریم. باید به جوانان نشان دهیم که برای توانایی‌هایشان احترام قائلیم و مسیر مشارکت و پیشرفت برای آنها باز است. هر جوانی که دوباره به چرخه تحصیل، مهارت یا کار بازگردد، قدم بزرگی به سوی آینده‌ای روشن‌تر برای خود و کشور برداشته است.

این پدیده نماد بحران در پیوند بین آموزش، اشتغال و آینده‌نگری جوانان است. وضعیت NEET در کشور نگران‌کننده است و در مناطقی به دلیل شرایط خاص فرهنگی و اقتصادی، پیچیده‌تر و ریشه‌دارتر است. مقابله با آن نیازمند یک رویکرد منطقه‌ای، واقع‌گرا و نوآورانه است.

گزارش: سهیلا کلامی