مرگ «نردبان شغلی»؛ پدیدهای که در عصر هوش مصنوعی در حال رخ دادن است
مشاهده شکاف استخدامی از همین حالا
مشاهده شکاف استخدامی از همین حالا
کنکور همیشه دشوار بوده است؛ برای کنکوریهای سال ۱۴۰۵، دشوارتر! چرا که درست در روزهایی که اولویت ذهنی داوطلبان باید مرور مطالب و جمعبندی نهایی دروس باشد، جنگی به کشور تحمیل شد که ترکشهایش با گذشت پنج ماه از سال ۱۴۰۵، همچنان زندگی خانوادههای ایرانی را هدف قرار داده است. با این حال پس از بسته شدن پرونده کنکور، داوطلبان در انتظار نتایجی هستند که تصور میکنند رقم زننده قطعی آینده آنها است، اما این باور اشتباه است، زیرا کنکور فقط بخشی کوچک از یک مسیر پرپیچوخم و طولانی است.
براساس اعلام اداره کل روابط عمومی و امور بینالملل سازمان تامین اجتماعی، مطالعه تطبیقی کشورهای اروپایی نشان میدهد که سیاستگذاری در حوزه مشاغل سخت و زیانآور در سالهای اخیر از یک مدل صرفا مبتنی بر خروج زودهنگام از بازار کار به سمت مدلهای ترکیبی از جمله پیشگیری از مخاطرات شغلی، ارتقای ایمنی و بهداشت حرفهای، بازتوانی، بازآموزی، انتقال به مشاغل کمخطرتر، کاهش ساعات کار، بازنشستگی جزئی و تدریجی، ارزیابی فردی میزان مواجهه با عوامل زیانآور و در نهایت بازنشستگی پیش از موعد برای گروههای واقعا پرخطر حرکت کرده است. همچنین در دهه اخیر در ۳۵ کشور مورد بررسی، روند غالب به سمت طولانیتر کردن عمر کاری و محدودتر کردن دسترسی به طرحهای ویژه بازنشستگی بوده است.
اشتغال؛ حلقه اتصال اقتصاد و امنیت اجتماعی
وقتی یک مشتری لاته یا کاپوچینو سفارش میدهد، پشت همان فنجان چند مرحله کار وجود دارد. انتخاب و آسیاب قهوه، تنظیم دستگاه و آماده کردن شیر، هر کدام روی نتیجه نهایی اثر میگذارند. اگر یکی از این مراحل درست انجام نشود، طعم و بافت نوشیدنی تغییر میکند. کسی که قرار است پشت بار کار کند، لازم است این جزئیات را در کار عملی یاد بگیرد و تجربه کار با دستگاههای کافی شاپ را داشته باشد. نوع دانه، میزان رست و درجه آسیاب در آماده کردن قهوه با هم ارتباط دارند. برای اسپرسو، مقدار پودر قهوه و زمان عصاره گیری در نتیجه نهایی دخالت دارند. تغییر درجه آسیاب سرعت عبور آب از میان قهوه را عوض میکند و طعم اسپرسو را تغییر میدهد. باریستا با تمرین یاد میگیرد این تفاوتها را تشخیص و تنظیمات دستگاه را با توجه به نتیجه داخل فنجان تغییر دهد. کار پشت بار به اسپرسو ختم نمیشود. آمریکانو، لاته، کاپوچینو، موکا و نوشیدنیهای سرد، هر کدام دستور تهیه و نحوه سرو خودشان را دارند. تمرین این نوشیدنیها با دستگاه اسپرسو، آسیاب، نازل بخار و ابزارهای بار، فرد را با سفارشهای مختلف یک شیفت کاری آشنا میکند.
در واقع، اگر شغل سخت و زیانآور به دلیل شرایط نامناسب محیط کار ایجاد شده باشد، راهحل پایدار این نیست که پس از سالها مواجهه با عامل زیانآور، کارگر زودتر بازنشسته شود؛ بلکه اولویت باید حذف یا کاهش عامل زیانآور در محل کار باشد.
این هنرمند با بیان اینکه تعداد واحدهای درسی شاید مناسب باشد، اما نحوه توزیع و تنوع آنها مسئلهساز است، اظهار کرد: برای مثال، دانشجو در ترم سوم طراحی سنتی دارد، در ترم چهارم به یکباره وارد حوزه بافت میشود و پس از آن نیز به سراغ شیشه میرود. در واقع، دانشجو در هیچکدام از این حوزهها فرصت پیدا نمیکند به تخصص کافی برسد؛ یعنی در نهایت، «همهکاره و هیچکاره» تربیت میشود. به نظر من مدت زمانی که در سال آخر به انتخاب یک تخصص اختصاص داده میشود نیز باید تغییر کند. در حال حاضر دانشجو در سال آخر، یک گرایش تخصصی مانند فلز را انتخاب میکند و دیگری به سراغ حوزهای دیگر میرود، اما به نظرم این دوره تخصصی باید حداقل دو سال باشد تا دانشجویان فرصت بیشتری برای کار تخصصی و عمیق در یک حوزه داشته باشند.
سمیه گلپور، فعال کارگری و رئیس پیشین کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران ایران، معتقد است صرف پذیرش تخلف پیمانکاران نمیتواند پایان این ماجرا باشد و نهادهای نظارتی و قضایی باید برای روشن شدن ابعاد موضوع و جبران حقوق تضییعشده کارگران وارد عمل شوند.