اقتصاد ۲۴- مرکز آمار ایران در تازهترین گزارش خود از تولید ناخالص داخلی کشور، رشد اقتصادی بخشهای مختلف در سال ۱۴۰۲ را اعلام کرد. گزارش مرکز آمار نشان میدهد رشد اقتصادی سالانه در سال گذشته ۵.۷ درصد بوده، اما نکته مهم آنکه بار دیگر، فروش نفت نقش بسزایی در ایجاد چنین رشدی داشته است.
چنانکه این گزارش نشان میدهد رشد بخش صنایع بدون نفت تا سطح نیم درصد کاهش پیدا کرده و همانطور که پیشبینی هم میشد، رشد بخش کشاورزی نیز به واسطه خشکسالی فراگیر چند سال اخیر ۲.۲ درصد افت داشته است. اما نکته جالبتر، جزییات مهم تولید ناخالص داخلی است که به نوعی ضعف در «کیفیت» رشد اقتصادی را نمایان میسازد. این جزییات از مصرف بخش خصوصی و دولتی شروع میشود و به شاخص تشکیل سرمایه ثابت و البته تجارت خارجی میرسد.
تولید ناخالص داخلی Gross Domestic Product به اختصار (GDP) نشاندهنده تمام کالاها و خدمات تولید شده در اقتصاد طی یکسال است. این شاخص به دو روش «ارزش افزوده» و «هزینهای» محاسبه میشود. میتوان گفت تولید ناخالص داخلی به روش ارزش افزوده و هزینهای به ترتیب نماگری از سمت عرضه و تقاضای اقتصاد است.
این شاخص نسبت به یکسال مشخص تحت عنوان «سال پایه» محاسبه میشود تا اثر تورم از آن خنثی شود. بنابراین تولید ناخالص داخلی به قیمتهای ثابت سال ۹۰ نشاندهنده حجم حقیقی تولیدات اقتصاد ایران است که رشد قیمتها از آن خارج شده است. ابتدا نگاهی داریم به کلیت گزارش مرکز آمار از محصول ناخالص داخلی ایران در یک سالی که گذشته است. طبق این آمارها رشد اقتصادی سال ۱۴۰۲ در دو بخش «کشاورزی» و «صنایع و معادن» منفی بوده است. از سوی دیگر بخش نفت با رشد بالای ۲۰ درصدی بیشترین تاثیر را در رشد اقتصادی سال ۱۴۰۲ داشته است. به نوعی میتوان گفت در سال گذشته نفت جور کاهش تولید در بخشهای «صنایع و معادن» و «کشاورزی» را کشیده است. همچنین طبق آمارهای رشد اقتصادی میتوان گفت رشد بخش صنایع و معادن (بدون نفت) پس از چهار سال در نقطه منفی قرار گرفته است.