هر چه به 28 خرداد و روز انتخابات نزدیکتر میشویم، بازار حدس و گمانها بر سر اینکه کدام نامزد از اقبال عمومی بیشتری برخوردار است، داغتر میشود. معمولا در روزهای منتهی به روز انتخابات، نظرسنجیها نیز اهمیت دوچندانی در ذهن جامعه پیدا میکنند و همه به دنبال پیشبینی نتیجه این کارزار رقابتی هستند؛ اما پرسشهای زیادی پیرامون بحث نظرسنجیها وجود دارد؛ ازجمله، مبحث مهم «اعتماد» که میتواند روند یک نظرسنجی را کاملا واقعی یا غیرواقعی جلوه دهد. هماکنون در کشورهای پیشرفته جهان کاربردیترین نوع نظرسنجی، نظرسنجی اینترنتی است. در ایران نیز نظرسنجیهایی از سوی مؤسسات تحقیقاتی، صداوسیما و… انجام میشود که اغلب از طریق مشارکتهای عمومی نتیجه آن حاصل میشود و نظر جامعه آماری مشخصی را منعکس میسازد.
یکی از معروفترین مؤسسات نظرسنجی در کشور «ایسپا» نام دارد. بر اساس نظرسنجی ایسپا، از شهریور ۱۳۹۹ تا ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ درمجموع، ۱۱ موج نظرسنجی انتخاباتی با جامعه آماری افراد بالای ۱۸ سال در کل کشور اجرا شد (هشت موج به شیوه مصاحبه تلفنی با اندازه نمونه تقریبی ۱۵۰۰ نفر و سه موج به شیوه مصاحبه حضوری در میادین و معابر با اندازه نمونه ۵۱۰۰ نفر). آخرین برآورد از مشارکت شهروندان در انتخابات ریاستجمهوری بعد از برگزاری سومین مناظره ۴۲درصد محاسبه شده است. این نظرسنجی که مرتبط با انتخابات ریاستجمهوری بوده است، با جامعه آماری افراد بالای ۱۸ سال کل کشور (شهر و روستا) و اندازه نمونه ۵۰۹۴ نفر از طریق مصاحبه حضوری در میادین و معابر شهرها و روستاها در تاریخ ۲۳ و ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ اجرا شده است. درنتیجه این نظرسنجی 42 درصد پاسخدهندگان خواهان مشارکت در انتخابات بودهاند. از سوی دیگر، جمال عرف، معاون سیاسی وزیر کشور، در نشست خبری خود که در روز 24 خرداد برگزار شد، درباره میزان مشارکت در انتخابات گفت: «بخشی از نظرسنجیها در فضای مجازی در اختیار همه است؛ البته فاصله 10درصدی در نظرسنجیها وجود دارد و شاهد اختلافی بین ۳۷ تا ۴۷درصدی هستیم. از دستگاههای نظرسنجی دعوت کرده و درباره این اختلاف سؤال کردهایم.» دکتر امانالله قرائیمقدم، محقق و جامعهشناس، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» به سابقه نظرسنجی در ایران اشاره کرد؛ همچنین از عواملی گفت که میتوانند بر نتیجه افکارسنجیها اثرگذار باشند. مشروح گفتوگو را میخوانید.