سالهاست مساله درآمدهای ناشی از ترانزیت، به بحث مهم میان کارشناسان و مقامهای دولتی تبدیل شده؛ با اینحال سهم ایران از ترانزیت در جنوب غرب آسیا ناچیز است؛ آخرین گزارشها از بهرهبرداری زیر ۱۰ درصد از ظرفیت ترانزیتی کشور خبر میدهند.
به گزارش جوان آنلاین به نقل از ایرنا، ایران با ۱۵ همسایه، بیشترین تعداد همسایگان را بعد از روسیه و چین در اختیار دارد؛ همچنین وجود ۲۰ هزار کیلومتر راه ترانزیتی و حضور در نقطه تمرکز مهمترین راههای ارتباطی منطقه، به ایران ظرفیتی بینظیر در حوزه ترانزیت داده است.
با این وجود، به دلایل مختلفی این ظرفیتها به اندازه کافی مورد استفاده قرار نمیگیرد. آنهم در حالی که به گزارش ماهنامه «امنیت اقتصادی» درآمدهای ترانزیتی، اقتصاد بسیاری از کشورهای منطقه را در عین در اختیار داشتن مزیتهای جغرافیایی کمتر، متحول کرده است. بخشی از دلایل این مساله به عوامل داخلی و برخی دیگر، متاثر از شرایط منطقهای و بینالمللی مربوط است.
در ادامه به مهمترین دلایل عقبماندگی کشور در حوزه ترانزیت اشاره خواهد شد.
۱_ موانع خارجی
رقابتهای منطقهای از جمله عوامل اصلی جلوگیری از توسعه سریع ایران در حوزه ترانزیتی است. برای مثال ترکیه به عنوان اصلیترین رقیب ایران در ترانزیت منطقه، ترجیح میدهد مسیر تجارت چین به اروپا به جای عبور از ایران، از کشورهای «دنیای ترک» و از کریدور «ترانس خزر» عبور کند. در نتیجه با سرمایهگذاری قابل توجه بر توسعه این کریدور از جذابیتهای مسیر عبوری از ایران میکاهد.
مثال دیگر، فعالیت امارات و عربستان در ایجاد و توسعه کریدور «عرب مد» است. این دو کشور با جلب رضایت هند به عنوان یکی از اصلیترین ذینفعان کریدور شمال_جنوب عبوری از ایران، منافع ایران را تحت شعاع قرار دادهاند. تلاش جمهوری آذربایجان برای توسعه کریدور «زنگزور» که از حمایت صهیونیستها برخوردار است از دیگر اقدامات رقبای منطقهای برای به حاشیه راندن ایران است.