اگر تا چندی قبل زلزله، سیل و فرونشست زمین برای روستاهای ایران به میهمانان ناخواندهای میمانند که بعضاً سری به این مناطق میزدند
جوان آنلاین: اگر تا چندی قبل زلزله، سیل و فرونشست زمین برای روستاهای ایران به میهمانان ناخواندهای میمانند که بعضاً سری به این مناطق میزدند، اما حالا نه تنها ماندگار شدهاند بلکه هزینههای زیادی نیز برای روستاها به همراه دارند. بر اساس آمارها بیش از ۶۰درصد پهنه ایران روی کمربند لرزهای قرار دارد، بر همین اساس کیفیت ساختوساز روستایی به مسئلهای امنیتی، اجتماعی و حتی اقتصادی تبدیل شده است. طی دودهه اخیر، دولت و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با هدف کاهش تلفات انسانی و افزایش تابآوری سکونتگاههای روستایی، برنامهای گسترده برای نوسازی و مقاومسازی مسکن روستایی اجرا کردهاند؛ برنامهای که بنا بر آمار رسمی، تاکنون به مقاومسازی نزدیک به ۳ میلیونواحد مسکونی روستایی انجامیده و بهطور میانگین حدود ۵۵ درصد واحدهای واجد شرایط کشور را پوشش داده است. با این حال، تصویر کلی روستاها همچنان دوگانه است؛ در کنار استانهایی که از مرز ۶۰درصد مقاومسازی عبور کردهاند، مناطقی وجود دارند که بافتهای فرسوده، خانههای خشتی و کمدوام و نبود توان مالی خانوارها، آنها را در برابر حوادث طبیعی بهشدت آسیبپذیر نگهداشته است.
زلزله هنوز نیامده، اما ردپای آن در بسیاری از روستاهای ایران پیداست؛ دیوارهای ترکخورده، سقفهای غیرایمن و خانههایی که بیش از آنکه پناه باشند، خود به تهدیدی خاموش تبدیل شدهاند. در کشوری که روی یکی از فعالترین کمربندهای لرزهای جهان قرار دارد، کیفیت ساختوساز روستایی نه یک موضوع عمرانی ساده، بلکه مسئلهای مرتبط با امنیت جانی، عدالت فضایی و ماندگاری جمعیت است. آمارهای رسمی نشان میدهد؛ طی دو دهه اخیر، مقاومسازی مسکن روستایی با شتابی نسبی پیش رفته، اما هنوز فاصله معناداری تا نقطه ایمن وجود دارد.
بر اساس دادههای بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، تاکنون حدود ۲میلیونو ۹۰۰هزار واحد مسکونی روستایی در کشور مقاومسازی یا نوسازی شده است؛ رقمی که نزدیک به ۵۵درصد کل واحدهای نیازمند مقاومسازی در روستاهاست. این آمار بهروشنی نشان میدهد، نیمی از بناهای روستایی ایران همچنان در برابر زلزله، سیل، رانش زمین و طوفان، آسیبپذیرند. در همین راستا، داریوش بلدی، معاون توسعه و عمران روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، با تأکید بر اهمیت مقاومسازیها میگوید: «نوسازی و مقاومسازی مسکن روستایی یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش تلفات انسانی و خسارات مالی در زمان بروز حوادث طبیعی است. تجربه زلزلههای گذشته نشان داد؛ خانههای مقاوم، حتی در شدیدترین زمینلرزهها، جان ساکنان را حفظ کردهاند.»
بررسی عملکرد استانی نشان میدهد؛ روند مقاومسازی در کشور یکنواخت نیست. استان زنجان یکی از استانهای پیشرو در این حوزه به شمار میرود؛ بهگونهای که بنا بر گزارشهای رسیده، بیش از ۶۰درصد واحدهای مسکونی روستایی این استان مقاومسازی شدهاند. آذربایجانشرقی نیز با سهم مقاومسازی بیش از ۵۴درصد و نوسازی حدود ۱۶۰هزار واحد روستایی، در زمره استانهای فعال قرار دارد.