اقتصاد۲۴– در یک ماه اخیر بازار خودرو قدری در حال سامان گرفتن و آرام شدن بود. در همین یک ماه حضور مجدد شورای رقابت در عرصه قیمتگذاری چند باری تکذیب شده بود. حالا، اما با دستورالعمل جدید شورای رقابت به نظر میرسد این آرامش موقت را باید در حال پایان یافتن دید.
بر اساس آنچه که در این دستور العمل آمده، همه خودروهای تولیدی، مونتاژ وارداتی انحصاری تشخیص داده شده و مشمول قیمت گذاری شورای رقابت میشوند.
طبق این دستورالعمل مبنای قیمت براساس فرمول سازمان حمایت محاسبه خواهد شد و برای حفظ فضای رقابتی قیمت هر خودرو با قیمت سه خودرو هم رده از نظر کلاس، کیفیت و استاندارد، قیمت پایه رقابتی استخراج میشود. البته در شورای رقابتی که زمانی بر اساس وزن خودرو قیمت گذاری میکرد این یک پیشرفت محسوب میشود. ضمن اینکه عرضه کنندگان خودرو میتوانند خودروهای هم رده را خودشان به کارگروه پیشنهاد دهند.
در حالی همه خودروها در دستورالعمل جدید شورای رقابت شامل قیمتگذاری میشوند که پیش از این فقط برخی از خودروها مشمول قیمت گذاری شورای رقابت بودند. اما نکته مهم این دستورالعمل آن است که عملا به معنای پایان عرضه خودرو در بورس خواهد بود. چرا که فلسفه و سازوکار عرضه خودرو در بورس کاملا مغایر و متضاد با قیمتگذاری دستوری شورای رقابت شکل گرفته بود.
دلیل عرضه خودرو در بورس کنار گذاشتن دلالان و فرآیندهای دلالی از بازار خودرو بود تا قیمت خودروهای عرضه شده در فرآیندی شفافتر و منطبقتر با نیاز واقعی بازار تعیین شود. هر چند به همین فرآیند عرضه خودرو در بورس هم انتقاداتی وارد بود، اما تجربه یک ماه اخیر این را هم نشان میداد که فرایند شکل گرفته توانسته بود بخشی از دامنه تاثیر دلالان در بازار خودرو را خنثی کند.
نکته اینجاست که زمینه اصلی شکل گیری فرایندهای دلالی در بازار خودرو به قیمت گذاری دستوری شورای رقابت بر میگشت که بدون انطباق با منطق بازار عمل میکرد. در این قیمتگذاری دستوری عموما به اسم حمایت از مصرف کنندگان، قیمتهایی برای عرضه خودرو توسط خودروسازان تعیین میشد که واقعی نبود و همین هم زمینه تفاوت قیمت گاه تا صددرصدی خودرو از کارخانه تا بازار میشد.
فروش خودرو در بورس کالا گرچه از نظر فنی کار درستی به نظر نمیرسید و قیمت پایه خودرو را در بورس بالا برد، اما به تنظیم بازار و حذف تدریجی دلالان کمک کرد. چرا که قیمت کشف شده در بورس با قیمت بازار تفاوت زیادی نداشت و مشتری واقعی نیاز به ماندن در صف لاتاری خودرو یا همان قرعه کشی نداشت. از سوی دیگر به گفته مدیرعاملهای شرکتهای ایران خودرو و سایپا، فروش خودرو در بورس به کاهش زیان انباشته این شرکتها انجامیده بود. مهدی خطیبی، مدیرعامل ایران خودرو ابتدای دی ماه سال جاری از کاهش زیان ۲ هزار و ۸۰۰ میلیاردی این شرکت خبر داده بود.