«یورگن هابرماس»، فیلسوف و نظریهپرداز اجتماعی آلمانی مفهوم «سپهر عمومی» را در مکتب و آرای خود، عرصهای میداند که در آن افراد بهمنظور مشارکت در مباحث باز و علنی دورهم جمع میشوند و به بحث و تبادلنظر میپردازند. به نظر این فیلسوف آلمانی، عرصه عمومی زمانی به وجود میآید که افراد بهصورت گروهی در رابطه با نیازهای عمومیشان بیندیشند. آنطور که او میگوید، نقش حوزه عمومی هم در کنترلکردن و هم در مشروعسازی قدرت سیاسیای که توسط سازمان دولت اعمال میشود، متجلی است. درواقع این نظریهپرداز اجتماعی مفهوم سپهر عمومی را در اطلاق به عرصهای اجتماعی به کار میبرد که در آن افراد از طریق مُفاهمه، ارتباط و استدلال مبتنی بر تعقل؛ موضعگیریها و جهتگیریهای هنجاریای اتخاذ میکنند که بر فرایند اعمال قدرت دولت، تأثیراتی آگاهیدهنده و عقلانیساز باقی میگذارند.
به اعتقاد او، «شهروندان و افراد خصوصی زمانی بهمنزله عموم عمل میکنند که بدون اجبار و اضطرار بتوانند به مسائل موردعلاقه مردم یا منافع و مصالح عمومی بپردازند؛ و این امر زمانی امکانپذیر است که تضمینهای لازم برای گردهمآمدن و اجتماع آنان فراهم باشد و آزادانه بتواند به یکدیگر بپیوندند و آزادانه افکار خود را بیان و تبلیغ کنند.»
یورگن هابرماس از عرصه عمومی بهعنوان حلقه مفقوده در جامعه مدرن یاد میکند که میتواند واسطهای میان جامعه مدنی و حکومت باشد و دولت را از اقتدار و نسخهپیچی مدرن بازدارد. کتابخانههای عمومی، کافهها و قهوهخانهها، روزنامهها و نشریات، رادیو و تلویزیون، سینما، ویدئو، ماهوارهها، شبکههای اینترنت، کامپیوتر و… بهمثابه مهمترین ابزارهای بازتولید و احیای حوزه عمومی قابل اشارهاند.
بر همین اساس، شاید این روزها که پلتفرمی به نام کلابهاوس در میان بسیاری از افراد جامعه جابازکرده و به محبوبیت نسبتا بالایی دستیافته است و امکان گفتوگوی مستقیم را برای کاربرانش فراهم کرده، میتوان بنا به نظریه هابرماس این اپلیکیشن را یکی از ابزارهای مهم بازتولید و احیای حوزه عمومی، حداقل در ایران دانست؛ حوزه عمومی که افراد مختلف از سیاسیون تا سلبریتیها در آن حضور پیدا میکنند و به بدون واسطه با مردم سخن میگویند؛ اتفاقی که شاید تا پیشازاین در کشور بیسابقه بوده و باید آن را به فال نیک گرفت. در روزهای اخیر گفتوگوهای برخی از چهرههای سیاسی ازجمله علی مطهری و محمدجواد ظریف و… در این فضا با حواشی مختلفی روبهرو بوده است؛ موضوعی که بیم آن میرود مبادا به دلیل آن، این فضا فیلتر شود.
حجتالله عباسی، دانشآموخته دکتری مدیریت رسانه و پژوهشگر رسانه و مدرس دانشگاه در گفتوگو با «اصفهان زیبا» از تأثیر کلابهاوس بر جهتدهی افکار عمومی میگوید. به اعتقاد او، مهمترین ویژگی کلابهاوس حمایت از آزادی بیان بهدوراز تهدید گروههای فشار و سیستمهای نظارتی بوده و فضای امنی که برای گردهمایی فراهم کرده است؛ آنهم بدون اینکه سخنرانان توسط گروههای فشار کتک بخورند، سخنرانی را به هم بزنند و درهای محل برگزاری را قفلزده و اجازه برگزاری ندهند! در اتاق مجازی که هشتهزار نفر گنجایش دارد، سخنرانان با هماهنگی مدیران اتاقها که اغلب روزنامهنگاران و کنشگران جامعه مدنی هستند سخنرانی خود را بدون واهمه و لکنت زبان انجام داده و به پرسشهای حاضران نیز پاسخ میدهند. صاحبان همه گرایشها از داخل و خارج حضور دارند.