شفقنا – در آیات ۱۷۸ و ۱۷۹ سوره بقره، قرآن کریم با تشریع قانون قصاص، هم عدالت را تضمین میکند و هم راه عفو و رحمت را میگشاید؛ آنجا که میفرماید «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ»، فلسفهای عمیق را بیان میکند که اجرای قانون عادلانه، ضامن حیات و امنیت جامعه است و آیه ۱۸۸ سوره بقره با هشدار نسبت به «خوردن اموال به باطل» و دخالت دادن مال در قضاوت، چارچوبی روشن برای تحقق عدالت و جلوگیری از تضییع حقوق عمومی و خصوصی ترسیم میکند.
عدالت در اندیشه اسلامی به معنای «قرار دادن هر چیز در جای شایسته خود و رساندن هر صاحب حقی به حقّش» تعریف شده است؛ تعریفی که علامه طباطبایی در المیزان بر آن تأکید میکند. بر این اساس، عدالت در جزء نخست قرآن، نه صرفاً یک فضیلت اخلاقی، بلکه اصلی بنیادین برای ارزیابی عمل فردی و شایستگی منصب الهی معرفی میشود.