گروه اندیشه: امین یاری مقاله راهبردی نوشته در دو ماهنامه چشم انداز ایران در باره ابربحران ایران یعنی قانون. یاری معتقد است رساله «یک کلمه» نوشته میرزا یوسفخان مستشارالدوله، نهتنها یک متن تاریخی، بلکه از منظر نظری و تئوریک، مانیفست بیداری ایرانیان در عصر ناصری است. نویسنده که خود دیپلماتی باذکاوت و اصلاحطلبی عملگرا بود، با مشاهده نظم و ترقی در غرب، ریشه تمام دردهای ایران را در نبود «قانون» یافت. او چهل سال پیش از مشروطه، با نگارش این رساله، مفاهیم مدرن «اعلامیه حقوق بشر فرانسه» را با ظرافتی بینظیر به زبان فقهی و قرآنی ترجمه کرد تا ثابت کند پیشرفت و حاکمیت قانون، هیچ تضادی با جوهره دین ندارد.
عصاره اندیشه مستشارالدوله در یک کلمه آن بود که تا زمانی که «قانون عادلانه» جایگزین اراده شخصی و مطلقالعنان پادشاهسه، کتاب سلمان فارسی را ترجمه میکند. لازم است ذکر شود که شخصاً به آن دو نویسنده تعلق خاطر خاصی دارم اما به لحاظ درد ملی و درکِ فاصله ایران با دول مترقی به بیان چنین قیاسی پرداختم.
[۳۲] همان، ص ۸۰.
[۳۳] همان، ص ۸۰.
[۳۴] همان، ص ۸۱.
[۳۵] همان، ص ۸۱.
[۳۶] همان، ص ۸۱. ترجمه: وقتی پیامبر اسلام (ص) به زنی تعلق خاطر پیدا کرد، بر شوهرِ او واجب است که وی را طلاق دهد تا به نکاح پیامبر اسلام (ص) درآید.
[۳۷] صص ۸۲-۸۳.
[۳۸] همان، ص ۸۳.
[۳۹] همان، ص ۸۳.
۲۱۶۲۱۶