چه قدمهایی را بردارم تا به مقصد برسم؟ اگر قصد «سفر» بهسوی «خدا» داری، این پرسش از اولین سؤالهای توست. در متن قبلی گفتیم که چنین طلب و سؤالی در میان سالکان باعث شد که خواجه عبدالله انصاری به نوشتنِ کتاب «منازل السائرین» رو کند و هنوز نیز این سؤال پابرجاست و کتبی در این زمینه تدوین میشود. در میان طرحهای سلوک، کتاب منازل، تنظیم و نظم عجیبی دارد. خواجه منازل را به 10 بخش تقسیم کرده است؛ بخش اول «بدایات» و بخش آخر «نهایات» است و در هر بخش، 10 باب قرار داده است که در مجموع 100 باب یا منزل میشود؛ اما خواجه توجه دارد که همه سالکان یک سطح ندارند. هم مبتدیان این 100 باب را طی میکنند و هم ثابتقدمانِ این راه؛ ازاینرو، هر باب را در سه سطح برای «عامه» و «سالک» و «محقق» تنظیم کرده است. اگر مقایسهای با دیگر کتب سلوکی کنیم، نظم ریاضیوارِ این کتاب ما را شگفتزده خواهد کرد؛ بهخصوص اگر خود نیز لااقل یک بار تلاش کرده باشیم که چنین ترتیبی را کشف یا تدوین کنیم؛ اما با نگاهی دقیقتر به تصور خواجه از منازلِ سلوک، این شگفتی افزون خواهد شد!
سلوکی منزل به منزل
چه قدمهایی را بردارم تا به مقصد برسم؟ اگر قصد «سفر» بهسوی «خدا» داری، این پرسش از اولین سؤالهای توست. در متن قبلی گفتیم که چنین طلب و سؤالی در میان سالکان باعث شد که خواجه عبدالله انصاری به نوشتنِ کتاب «منازل السائرین» رو کند و هنوز نیز این سؤال پابرجاست و کتبی در این زمینه تدوین میشود. در میان طرحهای سلوک، کتاب منازل، تنظیم و نظم عجیبی دارد. خواجه منازل را به 10 بخش تقسیم کرده است؛ بخش اول «بدایات» و بخش آخر «نهایات» است و در هر بخش، 10 باب قرار داده است که در مجموع 100 باب یا منزل میشود؛ اما خواجه توجه دارد که همه سالکان یک سطح ندارند. هم مبتدیان این 100 باب را طی میکنند و هم ثابتقدمانِ این راه؛ ازاینرو، هر باب را در سه سطح برای «عامه» و «سالک» و «محقق» تنظیم کرده است. اگر مقایسهای با دیگر کتب سلوکی کنیم، نظم ریاضیوارِ این کتاب ما را شگفتزده خواهد کرد؛ بهخصوص اگر خود نیز لااقل یک بار تلاش کرده باشیم که چنین ترتیبی را کشف یا تدوین کنیم؛ اما با نگاهی دقیقتر به تصور خواجه از منازلِ سلوک، این شگفتی افزون خواهد شد!