مطابق خبرها و همزمان با آغاز سال نو میلادی، ایران و روسیه نیز در آستانه امضای سند راهبردی 20ساله خود قرار دارند، سندی که بیش از 20 سال، یعنی از 1379 (برابر با 2001 میلادی) با عنوان مـعاهــده، اساس روابط متـقـابـل و اصول همکاری در مسکو به امضای روسایجمهور وقت دو کشور رسید و پس از چند بار تمدید کوتاهمدت، حالا زمان تمدید نهایی آن فرا رسیده است. درعینحال ولادیمیر پوتین از سید ابراهیم رئیسی برای سفر به مسکو با هدف صحبت در خصوص امضای این سند همکاری تا پیش از آغاز سال نو میلادی دعوت به عمل آورده است، تا همکاری دوجانبه ایران و روسیه را در قالب یک موافقتنامه راهبردی در حوزههای مختلف اقتصادی، حملونقل انرژی (هستهای)، سیاسی و نظامیامنیتی بررسی کنند؛ حتی ممکن است تا مرحله امضا نیز پیش روند.
در اواسط مهرماه، وزیر امور خارجه کشورمان در سفر به مسکو اعلام کرد که بهزودی سند راهبردی همکاری ایران و روسیه تنظیم میشود. حسین امیرعبداللهیان در نشست مطبوعاتی مشترک با همتای روس خود تأکید کرد مواضع و نگاه تهران و مسکو در خصوص مسائل منطقه برهم منطبق است؛ آنچه سید ابراهیم رئیسی نیز در تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، (در 26 آبان) بر آن تأکید کرد و از اراده جمهوری اسلامی ایران در توسعه روابط تجاری و اقتصادی با روسیه گفت و افزود: «آمادگی داریم سند جامع همکاریهای بلندمدت دو کشور را نهایی کنیم تا روند ارتقای هر چه بیشتر روابط و همکاریهای دو کشور با سرعت، اجرایی شود.» این در حالی است که یک شبکه تلویزیونی متعلق به وزارت دفاع روسیه نیز روز جمعه (سوم دیماه) در برنامهای مستند، به تاریخچه روابط ایران و روسیه طی سه دهه اخیر پرداخت و درعینحال از اهمیت سند راهبردی ایران و روسیه و آمادگی دو کشور برای امضای این قرارداد گفت؛ آنچه نشان میدهد درعینحال که سران ایران برای ازسرگیری گسترده همکاریها با روسیه مشتاق هستند، روسیه نیز ادامه همکاریها با ایران را از اولویتهای سیاست منطقهای خود میداند.
«اصفهانزیبا» برای بررسی ابعاد سند همکاری 20ساله میان ایران و روسیه با رضا عابدی گناباد، استاد و کارشناس روابط بینالملل، گفتوگو کرد. این پژوهشگر سیاسی از سبقه روابط ایران و روسیه از پیش از انقلاب تاکنون گفت.
او معتقد است: «روابط ایران و روسیه در دورههای مختلف با توجه به نوع نگرش هر دو کشور متفاوت بود. نگاه رژیم سابق به بلوک شرق با وجود گرایش شاه به گفتمان بلوک غرب و ایالاتمتحده چندان نزدیک نبود؛ بنابراین روابط خیلی گستردهای میان ایران و روسیه دیده نمیشد؛ به علاوه سابقه استعماری روسیه در ایران به ویژه در اواخر دوره قاجار، مقداری به این شرایط و روابط نهچندان گرم میان دو کشور در آن زمان دامن زد. اواخر حکومت پهلوی و با فاصلهگرفتن ایران از فضای سخت جنگ سرد، رابطه کشورمان با روسیه وارد دوره تنشزدایی شد و همکاریها در حوزههای مختلف بعضا اقتصادی و نظامی گسترش پیدا کرد.توسعه همکاری کشورمان با روسیه میتواند علاوه بر منفعتهای اقتصادی، حمایتهای نظامی و امنیتی را برای ایران به دنبال داشته باشد.»
او همچنین بر اهمیت روابط اقتصادی میان کشورمان و روسیه تأکید دارد و معتقد است که ایران و روسیه در حوزههایی همچون تولیدات کشاورزی و لبنی وجه اشتراکهای بسیاری دارند و ایران میتواند با در دست گرفتن بازار این کشور و با استفاده از مسیرهای ترانزیتی فعالیت بسیاری را در این عرصه داشته باشد؛ فضا و ظرفیتی که ترکیه با استفاده از آن توانسته است نقش پررنگی را برای خود در بازار محصولات کشاورزی و لبنی روسیه باز کند. در ادامه مشروح این گفتوگو را میخوانید.