آنچه این روزها از خاورمیانه به گوش میرسد، پیشبینی آینده را پیچیدهتر کرده است. تحولات مهم و سرنوشتساز افغانستان و قدرتگرفتن طالبان از یکسو و سیاستهای کشورهای منطقه در قبال آنچه در خاورمیانه رخ میدهد از سوی دیگر، روزهای پرالتهابی را رقم زده است. در این میان، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه را شاید بتوان یکی از بلندپروازترین رهبران منطقه نامید. اردوغان چندی قبل و در یک اظهارنظر جنجالی گفت که بدون اجازه او سنگی در منطقه جابهجا نمیشود. اوایل شهریورماه رئیسجمهور ترکیه در مراسم رونمایی از یک پهپاد پیشرفته تأکید کرد کوچکترین تحرکی در منطقه باید با اجازه ترکیه صورت گیرد.
او گفت این پهپاد یک حادثه غیرمترقبه در سطح جهانی است و دنیا باید بفهمد ترکیه به سطح بسیار بالایی از پیشرفت رسیده و بدون ترکیه تحقق صلح نیز ناممکن است. سخنان اردوغان واکنش بسیاری در رسانههای منطقهای و بینالمللی در پی داشت. به عقیده برخی کارشناسان و تحلیلگران، او آرزوی احیای حکومت عثمانی را در سر میپروراند. عدم توازن روابط دیپلماتیک در خاورمیانه که تا اندازهای بر گرفته از دخالت قدرتهای فرامنطقهای با ورود و خروج نیروهای نظامی آنها به کشورهایی همچون عراق، سوریه و افغانستان است، او را در این تصمیم مصممتر کرده تا از این موقعیت در راستای تثبیت جایگاه منطقهای خود استفاده کند. از سویی روابط ترکیه با بسیاری از کشورهای منطقه و بینالملل بیش از گذشته شده است و این تغییر رویکرد شاید باعث شود که ترکیه به دنبال رقابت با قدرتهای همچون ایران و یا عربستان بهعنوان شاخصان خاورمیانه باشد. این در حالی است که دخالت در جنگ قرهباغ، ارتباط نزدیک با رژیم صهیونیستی و یا حمله به کردهای سوریه و عراق و نفوذ در افغانستان با اعلام همکاری در ساخت فرودگاه کابل از نمونه اقدامات اخیر ترکیه است که کارشناسی سیاستهای منطقهای این کشور و تأثیر آنها بر آینده خاورمیانه را موردتوجه قرار میدهد. موضوعاتی که «اصفهان زیبا» برای بررسی آنها با رضا عابدی گناباد، استاد و تحلیلگر تحولات منطقه گفتوگو کرد. به گفته این کارشناس مسائل ترکیه، ترکیه با داشتن تمدنی غنی همچون ایران علاوه بر اینکه به دنبال احیای حکومت عثمانی است، منافع اقتصادی را در اولویتهای سیاست خارجی خود قرار داده است. تا جایی که حتی در تعامل با طالبان و نفوذ در افغانستان نیز به دنبال کسب منافع اقتصادی است تا اهداف دیگر. در ادامه مشروح این گفتوگو را میخوانید.