نگاهی به کتاب «ذهن جباران»؛
دیکتاتورها بیمار روانیاند؟
«ذهن جباران» کتابی درباره گذشته نیست؛ کتابی درباره اکنون و شاید آینده است. اثری که خواننده را وادار میکند پس از بستن آخرین صفحه، همچنان به این پرسش فکر کند: آیا جباران تاریخ فقط در کاخهای گذشته زندگی میکردند یا هنوز هم میتوان ردپای آنان را در جهان امروز دید؟
سرویس دینواندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): چرا برخی انسانها به دیکتاتور تبدیل میشوند؟ آیا استبداد صرفاً محصول شرایط سیاسی، بحرانهای اجتماعی و ضعف نهادهای دموکراتیک است یا باید بخشی از پاسخ را در ذهن و شخصیت خود حاکمان جستوجو کرد؟ این پرسش اگرچه قدمتی به درازای تاریخ دارد، اما همچنان یکی از مهمترین و مناقشهبرانگیزترین مسائل علوم سیاسی و روانشناسی به شمار میرود. کتاب «ذهن جباران» اثر دین ای. هیکاک با ترجمه محسن عسکریجهقی که بههمت نشر ثالث منتشر شده، تلاشی جدی برای پاسخ به همین پرسش است؛ اثری که میکوشد مرز میان تاریخ سیاسی و روانشناسی شخصیت را درنوردد و به قلمرویی وارد شود که کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است: دنیای درونی دیکتاتورها.
در سالهای اخیر، کتابهای فراوانی درباره ظهور فاشیسم، اقتدارگرایی، توتالیتاریسم و رهبران مستبد منتشر شدهاند. اغلب این آثار بر ساختارهای سیاسی، بحرانهای اقتصادی، تحولات اجتماعی یا ایدئولوژیها تمرکز دارند. اما «ذهن جباران» از زاویهای متفاوت به مسئله نگاه میکند. نویسنده بهجای آنکه صرفاً بپرسد دیکتاتورها چگونه به قدرت میرسند، میپرسد چه ویژگیهایی در شخصیت آنان وجود دارد که آنان را برای کسب، حفظ و گسترش قدرت آماده میکند. همین تغییر زاویه دید، کتاب را از بسیاری از آثار مشابه متمایز میسازد.