اقتصاد۲۴- کارشناسان اقتصادی، اما معتقدند مشکل فراتر از ضعف مدیریتی است. در همین زمینه، با دکتر حسین محمودی اصل، کارشناس ارشد و تحلیلگر اقتصادی درباره چرایی زیان انباشته صنعت خودرو و موانعی که مانع پیشرفت صنعت خودرو است، گفتوگو کردهایم.
*چرا صنعت خودرو نتوانسته مسیر موفقی را مشابه صنایع مهمی مانند پتروشیمی، فولاد و سیمان طی کند و امروز با زیان انباشته چند صد هزار میلیارد تومانی خودروسازان داخلی مواجه هستیم؟
برای پاسخ به این پرسش باید به چند نکته اساسی توجه کرد. اول اینکه صنعت خودرو، برخلاف صنایعی مانند فولاد، پتروشیمی یا سیمان، تولیدکننده کالای نهایی است. محصولات این صنایع عمدتاً بهعنوان نهاده در بخشهای دیگر مصرف میشوند یا امکان صادرات گسترده دارند، در حالی که خودرو مستقیماً به مصرفکننده نهایی میرسد و بهشدت در معرض مداخلات قیمتی قرار دارد. از سوی دیگر، صنایع بالادستی کشور توانستند از مزیت انرژی و مواد اولیه ارزان استفاده کنند و بهدلیل نبود رقابت مستقیم در بازار کالای نهایی، با قیمتگذاری دستوری نیز مواجه نشدند. در نتیجه، این صنایع رشد کردند و حتی به سوددهی پایدار رسیدند. اما صنعت خودرو از همان ابتدا با قیمتگذاری دستوری و مداخلات گسترده مواجه بود و در عمل امکان بهرهبرداری از این مزیتها را از دست داد. نکته مهم دیگر، نقش بورس کالاست. بسیاری از صنایع کشور بهواسطه عرضه محصولات خود در بورس کالا از بحران نجات پیدا کردند، اما این مسیر هرگز بهصورت پایدار برای صنعت خودرو باز نشد.