به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، نبرد صفین از رخدادهای مهم و تعیین کننده صدر اسلام و حادثه ای عبرت آموز به شمار رفته که بازخوانی آن برای زمان کنونی که میهنمان درگیر نبردی سرنوشت ساز بوده، خالی از لطف نیست؛ نبردی که آینده منطقه و بلکه معادلات جهانی را تغییر داده و پیروزی ایران در این پیکار، علاوه بر بازدارندگی برای سالیان و دهه های آینده، جایگاه منطقه ای و جهانی این کشور را نیز به عنوان بازیگری موثر که قدرت های جهانی نیز قادر به شکستن اراده و تحمیل خواسته های خود به آن نیستند، ارتقا داده و تثبیت خواهد نمود.
پیکار صفین در سال ۳۷ هجری روی داد و پیامد اصلی آن، ظهور جریانی تندرو به نام خوارج (یا مارقین، شُراه و حروریه) و نیز بقای جریان معاویه بن ابی سفیان و ادامه حکومت وی و سپس خلافت خاندان اموی (از سال ۴۱ هجری تا سال ۱۳۲) است.
امام علی(ع) که از طریق نامه نگاری کوشیدند از پیکار با فرزند ابی سفیان جلوگیری کرده، پس از ناامیدی از دیپلماسی، برای دفع فتنه راهی سرزمین صفین (مکانی نزدیک رقه سوریه که این جنگ تاریخی در آنجا روی داد) شده و با لشکر معاویه بن ابی سفیان روبرو شدند. معاویه نیز پیش از نبرد، از عمرو بن عاص درخواست کمک کرد و او نیز تنها با شرط دستیابی به حکومت مصر، حاضر شد ده شده و یا اسیر می شدند و فرزند ابی سفیان هرگز فرصت نمی یافت طمع کند به خلافت دست یافته و خلافت را در میان خاندان اموی موروثی نماید، فرصت برای خلافت فرزندش یزید فراهم نمی شد و آن مشکلات و مصیبت ها بر جامعه اسلامی آن زمان فرود نمی آمد (همچون واقعه کربلا و جریان حَرّه)، جریان زبیری ظهور نمی کرد و خلافت اموی ۹۱ سال بر جهان اسلام تشکیل نمی شد و قیام های مردمی در رویارویی با ستمگری بنی امیه و یا خون خواهی امام حسین (همچون قیلم توابین، قیام مختار ثقفی، قیام ابن اشعث، قیام زید بن علی و …) شکل نمی گرفت و خون های فراوانی از مردم بر زمین جاری نمی شد. به دیگر سخن، حکومت بنی امیه محصول عدم پیروزی جبهه حق در نبرد صفین و ناکامی در این نبرد مهم ارزیابی می شود.
محمدجواد گودینی، پژوهشگر تاریخ و استاد دانشگاه