تنگه هرمز که پهنای آن در دورترین نقطه فقط ۲۱مایل دریایی (۳۹ کیلومتر) است، آبراهی استراتژیک میان خلیجفارس و دریای عمان و در ادامه اقیانوس هند به شمار میرود. کشورهای نفتخیز مانند عربستان سعودی، ایران، عراق، کویت، امارات و قطر به این مسیر برای صادرات انرژی خود وابستهاند.
جوان آنلاین: تنگه هرمز یکی از حساسترین و راهبردیترین گذرگاههای جهان است که نقش حیاتی در موازنه قدرت منطقهای و بینالمللی دارد. این تنگه نه تنها از نظر جغرافیایی و ژئواستراتژیکی اهمیت دارد، بلکه به دلیل ارزشهای ژئواکونومیکی و ژئوپلیتیکی، عامل مؤثری در تعیین جریان تجارت و انرژی جهان محسوب میشود. تنگه هرمز دروازه اصلی ایران و کشورهای همسایه جنوبی به آبهای آزاد است و بخش عمده صادرات نفت، گاز و محصولات پتروشیمی منطقه از این مسیر عبور میکند. هرگونه بحران یا تنش در این گذرگاه، محدود به منطقه نمیشود و میتواند بازار انرژی، زنجیره تأمین صنایع و امنیت اقتصادی کشورهای جهان را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
اهمیت هرمز فراتر از نفت است؛ کالاهای حیاتی، محصولات پتروشیمی، کود و موادغذایی نیز وابستگی مستقیم به این مسیر دارند، بنابراین ثبات آن برای اقتصاد جهانی حیاتی و غیرقابل جایگزین است. در ادامه به بررسی پیامدهای اقتصادی تنگه هرمز و تأثیر هرگونه بحران یا اختلال در این گذرگاه حیاتی بر بازارهای انرژی، صنایع و تجارت جهانی خواهیم پرداخت.
چرا تنگههرمز برای اقتصاد جهانی غیرقابل جایگزین است؟
تنگه هرمز که پهنای آن در دورترین نقطه فقط ۲۱مایل دریایی (۳۹ کیلومتر) است، آبراهی استراتژیک میان خلیجفارس و دریای عمان و در ادامه اقیانوس هند به شمار میرود. کشورهای نفتخیز مانند عربستان سعودی، ایران، عراق، کویت، امارات و قطر به این مسیر برای صادرات انرژی خود وابستهاند. اختلال در این مسیر، نه فقط عرضه جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه زنجیره تأمین صنایع، ناوبری، پتروشیمی، حملونقل هوایی و دریایی و حتی بازارهای کشاورزی را دچار اختلال جدی خواهد کرد. بنابراین، اهمیت راهبردی این گذرگاه بهحدی بالاست که هرگونه اختلال موقت میتواند پیامدهای عمیق و زنجیرهای برای بازار جهانی انرژی، صنایع شیمیایی و تجارت بینالملل بههمراه داشته باشد. براساس آمار مؤسسه کپلر، حدود ۳۷/ ۴ درصد از تجارت نفت جهان به این تنگه وابسته است. افزون بر آن، نزدیک به ۲۷ /۶ درصد از تجارت جهانی محصولات معدنی، ۲۵/ ۸ درصد از مایعات و میعانات گازی و حدود ۲۰/ ۲ درصد از گاز طبیعی مایع شده از این مسیر عبور میکند. در سال ۲۰۲۵، متوسط جریان نفت و محصولات نفتی عبوری از تنگه هرمز به حدود ۲۱ میلیون بشکه در روز رسیده که نشاندهنده نقش محوری آن در تأمین انرژی جهانی است.