شیوهی تفکر کودک با تفکر نوجوان، کاملاً متفاوت است . کودک واقعگرا و سازگار، به نوجوانی آرمانگرا و غالباً ناسازگار تبدیل میشود.
یکی از مهمترین تغییرات دورهی نوجوانی، تغییرات فکری است . تحول فکری دوره نوجوانی تأثیرات گوناگونی بر رفتار و شخصیت فرد می گذارد. با ورود به دوره نوجوانی یک تحوّل کیفی در تفکر پیدا می شود. تغییر رفتار و گفتگوها، استدلال ها و اظهارنظرها و دیدگاه های انتقادی نوجوانان از نتایج این تحول فکری است که به آرمان گرایی ، رشد هویت ، خود مرکز بینی ، خیال پردازی، برنامه ریزی برای زندگی می انجامد واز تأثیرات همین تفکر دوره نوجوانی است. به چند مورد از مهم ترین این تأثیرات تحول فکری اشاره می کنیم:
آرمان گرایی نوجوانان
به نسبتی که نوجوانان به دنیای بزرگسالی پای می گذارند ، آن چه را می آموزند مورد ارزیابی قرار می دهند. با رشد ذهنی ، نوجوانان آرمان گرا می شوند . وقتی متوجه می شوند وضعیت واقعی کمتر از وضعیت مطلوب است از بزرگسالان به شدت انتقاد می کنند و تا چند وقتی دچار تقدس مآبی می شوند.
خانواده و نهادهای تعلیم و تربیت ایرانی باید جهت گیری سالمی را در این ویژگی شخصیت نوجوانان به وجود آورند و آرمان گرایی نوجوانی رابه تدریج با واقعیت گرایی نوجوانی در هم آمیزند و آن را دستمایه رشد نوجوانان قرار دهند.
رشد تدریجی ارزش های دراز مدت
د که زندگی آن ها را فرا گرفته است روی می آورند. فکر کردن به زندگی شغلی و جستجو برای کسب دانش و مهارت هایی که بتوان به تخصصی برای گذران زندگی دست یافت نشانه روشنی است از عبور آنان به دنیای جوانی و بزرگسالی است .
وارد کردن نوجوانان به زندگی شغلی ( به صورت پاره وقت) برای تسهیل رشد انسانی و ورود به دوره جوانی و بزرگسالی ، ضرورتی انکار ناپذیر است. کار کردن نیاز هر انسان سالم و درمانگرِ احساسی نگری و خیال پردازی های نوجوانی است. نوجوانی که به دنیای کار ( به صورت پاره وقت در طول سال و در ایام تعطیلات تابستان ) وارد می شود فشارهای ناشی از هیجانات نوجوانی را بهتر تحمل خواهد کرد و رشد اجتماعی و فکری و عاطفی او تسریع خواهد شد.
مهم تر از خود کار این است که به نوجوان فرصت داده شود ایده های خود را در جریان کار به مرحله آزمایش بگذارد و از این طریق رشد “خود” را به تدریج گسترش دهد، طرح مناسبی برای ایفای نقش های شغلی و اجتماعی خویش بریزد و برنامه زندگی خود را معین کند.