آیتالله سید محمود طالقانی، چهرهای مهم و تأثیرگذار بر وقایع انقلاب بود که شخصیت و نظرات ایشان تا به امروز هم موردبحث و تحلیل صاحبنظران و اهالی سیاست قرار میگیرد. آغاز مبارزات برای ملیشدن صنعت نفت و نخستوزیری دکتر محمد مصدق را میتوان اولین حضور جدی مرحوم طالقانی در عرصه سیاسی دانست. او که از همان ابتدا، هوادار این جنبش و از حامیان رهبران جنبش، دکتر مصدق و آیتالله کاشانی بود، برای مجلس هفدهم از منطقه چالوس، نوشهر و شهسوار کاندیدا شد. این انتخابات درنهایت با دخالت دربار و نیروهای هوادار سلطنت ابطال شد، اما فرصت خوبی را برای طالقانی فراهم آورد تا با سخنرانیهای پرشور، ایدههای سیاسی خود را به گوش مردم آن نواحی برساند. معروفترین سخنرانی طالقانی در حمایت از مصدق سخنرانی ۱۴ اسفند ۱۳۵۷ در حضور نزدیک به یکمیلیون مردم مشتاق است.
او در آن سخنرانی راه مصدق را والاترین راه برای استقلال ایران دانست و مصدق را یکی از بزرگترین چهرههای مبارزه برای استقلال ایران نامید. آیتالله طالقانی سالها پیش از پیروزی انقلاب، در زمان مبارزه با رژیم شاهنشاهی، با اعتباری که میان جریانهای سیاسی داشت، توانست نقش مؤثری در شکلگیری تشکلهای سیاسی ازجمله سازمان مجاهدین خلق و نهضت آزادی داشته باشد. آیتالله طالقانی در 18تیر 1358 با کسب حداکثر آرا، عضو مجلس خبرگان قانون اساسی شد و توانست نقش تعیینکنندهای نیز در حل مسائل کردستان داشته باشد. آیتالله طالقانی نهایتا در تاریخ 19 شهریور 1358 بر اثر سکته قلبی درگذشت. امام خمینی(ره) پس از درگذشت مرحوم طالقانی، در پیامی که در آن زمان منتشر شد، از آیتالله طالقانی بهعنوان ابوذر زمان، مجاهد عظیمالشأن و برادر بسیار عزیز یاد کردند. برای درک بهتر زندگی مرحوم طالقانی با مهدی طالقانی فرزند ایشان به گفتوگو نشستیم.