اقتصاد۲۴- داستان بودجههای تخصیص یافته به برخی نهادها، سازمانها و ارگانها سر دراز دارد. هر سال که فصل بررسی برنامه مالی دولت در بهارستان میرسد، نگاهها به سمت میزان سهم نهادهای مذهبی و فرهنگی میچرخد که با اعمال فشار از راههای گوناگون و با تعریف اهداف موردپسند، میتوانند ارقام کلانی در سطح یا حتی بیشتر از یک وزارتخانه و استان تصاحب کنند. اختصاص بودجههای عریض و طویل به نهادهای فرهنگی که عمدتا اهداف ایدئولوژیکی و فعالیت سیاسی و تبلیغاتی دارند، در شرایطی است که پروژههای عمرانی و زیربنایی با کمبود منابع مالی مواجه هستند و صندوقهای بازنشستگی منبعی برای پرداخت حقوق بازنشستگان خود ندارد.
ضمن آنکه این نهادهای فرهنگی و مذهبی نتوانستند مردم را در مسیری که برای خود تعریف کردهاند، همراه کنند؛ گواه این مدعا هم نتایج پیمایش ملی «ارزشها و نگرشهای ایرانیان» است که به صورت ناخواسته در پاییز سال گذشته منتشر شد. در یکی از این سوالها، از پاسخدهندگان خواسته شده بگویند که به باور آنها «میزان دینداری مردم نسبت به ۵ سال قبل چه تغییری کرده است؟» در جواب این سوال، ۸۵ درصد پاسخگویان بر مبنای مشاهدات شخصی خود پاسخ دادهاند میزان دینداری مردم ایران نسبت به ۵ سال قبل کمتر شده، در مقابل تنها ۷ درصد گفتهاند این میزان بیشتر شده است. همچنین در یکی دیگر از پرسشها از پاسخگویان پرسیده شده فکر میکنند «مردم در ۵ سال آینده دیندارتر میشوند یا غیر دیندارتر؟» در جواب، ۸۱/۸ درصد افراد گفتهاند که مردم ایران در ۵ سال آینده «غیر دیندارتر» خواهند شد و ۸/۹ درصد پیشبینی کردهاند دیندارتر شوند.
در بخشهای مختلفی از پیمایشهای ۱۴۰۲ و ۱۳۹۴، سوالاتی در خصوص میزان انجام اعمال مذهبی مطرح شده است. پاسخهای این سوالات از غلبه کلی گرایشهای دینی در میان پاسخگویان حکایت دارد، ولی مقایسه پاسخها نشاندهنده کاهش نسبی عمل به این اعمال است. به عنوان مثال، سهم کسانی که گفتهاند همیشه یا اکثر اوقات نماز میخوانند از ۷۸/۵ درصد در سال ۱۳۹۴ به ۵۴/۸ درصد در سال ۱۴۰۲ رسیده است. در مقابل، سهم افرادی که اعلام کردهاند به ندرت نماز میخوانند یا هیچ وقت نماز نمیخوانند از ۸/۴ درصد در سال ۱۳۹۴ به ۳۱/۹ درصد در ۱۴۰۲ رسیده است. در ارتباط با نماز جماعت، وزن کسانی که اظهار داشتهاند همیشه یا اکثر اوقات در آن شرکت میکنند از ۲۶/۲ درصد در ۱۳۹۴ به ۱۸/۵ درصد در ۱۴۰۲ رسیده است. در مقایسه، سهم ۴۴/۵ درصدی افرادی که در ۱۳۹۴ گفتهاند به ندرت نماز جماعت میروند، به سهمی ۶۳ درصدی در ۱۴۰۲ تبدیل شده است.