اقتصاد۲۴- افزایش سطح تنش در روابط ایران و غرب هر روز ابعاد تازهای به خود میگیرد و هر طرف تلاش دارد تا با ابزارهایی که در دست دارد، طرف مقابل را عقب بنشاند. ایران در واکنش به چندین بسته تحریمی اتحادیه اروپا که آخرین بسته شامل پیشنهاد پارلمان اروپا برای قرار دادن سپاه پاسداران در لیست گروههای تروریستی این اتحادیه است، تلاش میکند تا ابزارهای خود را به رخ قاره سبز بکشد. در همین راستا نیز بار دیگر شاهد هستیم موضوع پرتکرار «انسداد تنگه هرمز» بر زبان برخی چهرههای سیاسی و نمایندگان مجلس جاری شده است. حسین شریعتمداری، بهعنوان یکی از حامیان و طرفداران اصلی بستن آبراه هرمز که بارها این پیشنهاد را برای مقابله با تحریمها و تهدیدهای غرب به مقامات کشور ارائه کرده، در آخرین اظهاراتش درباره این موضوع گفته است: «وحشت غرب از احتمال بسته شدن تنگه هرمز به وضوح حکایت از آن دارد که بستن تنگه هرمز به روی کشورهای حامی تروریستها در کشورمان، اولاً؛ قانونی است، ثانیاً؛ ایران توان انجام آن را دارد و ثالثا؛ کشورهای حامی اغتشاش و ترور در ایران را با شرایط شکننده و فلجکنندهای روبهرو خواهد کرد». پیشنهاد مدیرمسئول روزنامه کیهان همچنین شامل مصادره بخشی از اموال این کشتیهاست تا آسیبهای مالی واردشده به کشور جبران شود. نفر بعدی لیست زهرا شیخی، نماینده اصفهان است که در توئیتی پیشنهاد داده است تا از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز عوارض بگیرند و تاکید کرده است که «جواب سیلی، سیلی است.» درحالیکه سیدنظام موسوی، سخنگوی هیئترئیسه مجلس تاکید کرده است، «طرحی مبنی بر بستن تنگه هرمز در دستور کار مجلس نیست»، اما شاید یکبار برای همیشه باید تبعات سیاسی و اقتصادی این اقدام احتمالی مشخص شود تا پرونده تهدید برای بستن یک آبراه بینالمللی که هیچ کشور حاشیه خلیجفارس حقی برای اعمال حاکمیت بر آن ندارد، بسته شود.
سال ۱۳۹۷، حسن روحانی رئیسجمهور وقت ایران در یک سخنرانی با اشاره به تهدید ایالاتمتحده مبنی بر اینکه ما نمیخواهیم ایران نفت صادر کند، گفت: «اگر نفت ایران صادر نشود، معنی ندارد نفت هیچ کشوری در منطقه صادر شود.» این اظهارات پیش از مطرح شدن مجدد این موضوع در مجلس شورای اسلامی، آخرین هشدار یک مقام رسمی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تهدیدی برای بستن تنگه هرمز تلقی میشود.
البته استفاده از بازدارندگی تهدید به بستن این آبراه که تقریبا یکسوم نفت صادراتی جهان از آن عبور میکند، به جمهوری اسلامی و تاریخ پس از انقلاب اسلامی محدود نیست. محمدرضا پهلوی نیز بارها در خصوص اهمیت این تنگه برای ایران و استفاده از استراتژی بازدارندگی در این رابطه تاکید داشته است.
هنگامی که انگلیس در سال ۱۹۷۱ نسبت به خروج نیروهای خود از خلیجفارس اقدام کرد، آخرین شاه ایران نیز تلاش کرد تا خلاء حضور نیروهای نظامی در این منطقه را پر کرده و نیروی دریایی ایران را در این منطقه مستقر کند. نیروهای ایرانی همچنین با استقرار در جزایر ابرموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، پیش از تاسیس کشور اماراتمتحدهعربی در توافقی با حاکم شارجه، مالکیت این جزایر را به دست گرفت. در همان سال یک مقاله در شیکاگو دیلی، تنگههرمز را «دری به سوی ثروتهای نفتی خلیجفارس» نامید و تاکید کرد با توجه به اینکه تقریباً هر ۱۵ دقیقه یک نفتکش از این تنگه عبور میکند، «هرکس صخرههای هرمز را در دست بگیرد، میتواند چرخهای تمام دنیا بهجز چرخهای روسیه و قاره آمریکا را متوقف کند.»
محمدرضا پهلوی در آن مقطع تلاش داشت تا حاکمیت کامل ایران بر تنگه هرمز را تثبیت کند و بههمین منظور نیز شروع به ساخت یک پایگاه دریایی جدید در بندرعباس کرد تا بتواند در زمان مقتضی از عنصر بستن تنگه هرمز بهعنوان یک عامل حفظ امنیت ایران استفاده کند. ایران در همان مقطع از عمان خواست تا در بازرسی کشتیهای عبوری از مبدا خلیجفارس همکاری داشته باشد. توجیه پهلوی برای تسلط کامل بر تنگههرمز، ضعف کشورهای عربی خلیجفارس و تهدید حضور نیروهای متخاصم در این آبراه بود.
شاه ایران حضور در جنگ ظفار و همراهی با عمان برای شکست شورشیان مارکسیست را نیز در چارچوب همین تهدید میدانست، چراکه معتقد بود به دست گرفتن کنترل تنگه هرمز توسط کسانی که شاه آنها را «افراد اشتباهی» خطاب میکرد، میتوانست فاجعهای همچون غرق شدن یک نفتکش و آلوده کردن خلیجفارس را به همراه داشته باشد. محمدرضا پهلوی همچنین تنگه هرمز را رگ ایران میدانست.
وقوع انقلاب اسلامی و آغاز تهاجم صدام به ایران سرآغاز فصل جدیدی در مطرح شدن مکرر نام تنگههرمز از سوی مقامات ایران بود و شاید یکی از نقاط مشترک حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی ایران را بتوان در اهمیت این آبراه و نوع استفاده از کارکرد آن دانست.
در آبان ۱۳۶۲، ایران تهدید کرد که اگر عراق از بمبافکنهای Super-Etendard که از فرانسه اجاره کرده بود علیه تأسیسات ایران استفاده کند، صادرات نفت از خلیجفارس را مسدود خواهد کرد. در واکنش به همین هشدار بود که عربستان در همان سال، ذخیرهسازی نفت در خارج از خلیجفارس در صورت وقوع چنین محاصرهای را آغاز کرد چراکه عملیاتی شدن تهدید ایران میتوانست سومین بحران نفتی جهان را ایجاد کند.