بستگی دارد به این که منظورمان از «خودآگاهی» چه باشد، همچنان که بستگی دارد به این که منظورمان از «فلسفه» چه باشد – و البته که بحث فلسفی دقیقا از همین تلاش برای روشن تر کردن «منظور»ها و بررسی امکان شناخت و پدید آوردن امکان مفاهمه آغاز می شود – روزگاری معنای «فلسفه» چنان عام بوده که کم و بیش تمامی معارف بشری را در بر می گرفته است، امروزه که علوم مختلف و از جمله علوم انسانی از ذیل عنوان کلی «فلسفه» خارج شده اند، فلسفه معنایی مضیق تر و گستره ای محدود تر دارد. اکنون حوزه هایی از شناخت هست که به طور مستقیم ناظر به شناخت انسان است اما فلسفه به معنای رایج محسوب نمی شود.
به این ترتیب بستگی دارد وقتی از «خودآگاهی» سخن می گوییم چه منظور و مقصودی مد نظرما نباشد. اگر خودآگاهی را جوری تعریف کرده باشیم که صرفا ذیل شناخت فلسفی معنا پیدا کند، پاسخ پرسش در خود سوال هست و اگر نه هم، باز به همچنین. اما برای این که از صرف تحلیل پرسش تان یک گام جلوتر آماده باشیم، اجازه بدهید به عنوان کسی که خودش را اهل فلسفه می داند و برای شناخت فلسفی اهمیتی بسیار قائل است، بگویم بهتر است «خودآگاهی» را طوری تعریف نکنیم که تنها در ذیل فلسفه بگنجد. از علوم طبیعی مثل عصب شناسی گرفته تا علوم انسانی از قبیل روانشناp style=”text-align: justify”>هر انسانی اگر قدر شأن انسانی خود را بداند و دریافته باشد پرسش داشتن معجزه ذهن آدمی است، می تواند با رجوع به آثار اهل علم و اهل هنر و ادبیات و اهل فلسفه پرسش هایش را پخته تر و منقح تر کند و در همراهی با ذهن هایی که عمری را صرف آن پرسش ها کرده اند و در امتداد مسیری که جامعه بشری در طرح پرسش ها طی کرده، به جستجوی پاسخ ها و چشم اندازها و افق های تازه بر آید.
به یک معنا «باید»ی در کار نیست اما آن که چنین نمی کند، به ویژه این که به نظر من غرض از پرسشگری و جستجو تنها رسیدن به تعدادی داده و جواب نیست. هدف در حقیقت می تواند حک و اصلاح خود باشد. تراشیدن سنگ وجود خویشن برای کشف آن مجسمه ماندگار منحصر به فرد که در وجود هر یک از ما بالقوه هست، اما به طور معمول در روزمرگی ها پنهان می ماند و گاه هرگز آشکار نمی شود. پرسشگری و جستجو سلوکی می تواند باشد برای تراشیدن و ساختن خویشتن.