آنچه این روزها بخشی از اخبار را به خود اختصاص داده است، انتشار عکسی از سفرای روسیه و انگلیس در محل سفارت روسیه در تهران است که نشانهگذاریهای آن، مخاطبان را به یاد یک تصویر قدیمی و استعماری در ایران میاندازد و همین نکته نیز باعث اعتراض و واکنش گسترده ایرانیان به عکس مزبور شده است. داستان از آذرماه 1322 آغاز میشود، آنگاه که دو سال از اشغال ایران توسط قوای متفقین گذشته بود و شوروی در شرایط سختی به مقاومت در برابر ارتش آلمان در جبهه غربی ادامه میداد و نیازمند پشتیبانی جهانی همپیمانهایش بود، به همین منظور از تاریخ 6 الی 9 آذر ماه 1322 نشستی در سفارت شوروی در تهران تحت عنوان “کنفرانس تهران” به صورت کاملا سری و محرمانه با حضور چرچیل (نخستوزیر انگلیس)، استالین (رهبر اتحاد شوروی) و روزولت (رئیس جمهور آمریکا) برگزار شد تا پیرامون آینده جنگ تصمیمگیری شود.
سران این سه کشور قصد داشتند به این نتیجه برسند که پس از پایان این نبرد صفبندی سیاسی جهان به چه شکل میان این سه قدرت تقسیم شود. این جلسات صرفا به تهران خلاصه نمیشد و پیش از آن در قاهره نیز چنین نشستی برگزار شده بود. شاید برای برخی این سؤال پیش آید که چرا تهران در آن دوره با وجود تمام مشکلات و کمبودها و محدودیتهایش برای چنین نشست مهمی انتخاب شد؟ علت آن نزدیکی تهران به مسکو برای حضور استالین بود که در شرایط جنگی زیاد از شوروی دور نباشد. تدارک این کنفرانس در شرایط بسیار محرمانه انجام شد و دایره بسیار محدودی از سیاستمداران از آن مطلع بودند. محوطه سفارت شوروی در تهران به قلعه غیرقابل دسترسی بدل شده بود، 200 سرباز ارتش سرخ مسلح به تفنگ خودکار در محدوده آن در خدمت بوده و از آن پاسداری میکردند. مسیر هفتکیلومتری از فرودگاه تا سفارت، توسط یک هنگ وزارت داخله شوروی و افسران امنیتی در لباسهای غیرنظامی محافظت میشد. در پسکوچههای اطراف، گروههای نیروی ذخیره با تفنگهای خودکار در کامیونهای سر پوشیده مستقر شده بودند. در طول کنفرانس، ارتباطات هوایی، تلگراف، جاده و راهآهن تهران قطع شد. پخش رادیو تهران کاملا متوقف و مرز ایران بسته شد. در واقع، ارتباط کل کشور با بقیه جهان قطع شده بود. البته این نگرانی امنیتی چندان هم بیراه نبود و نیروهای نفوذی آلمان قصد ترور چرچیل، روزولت و استالین را داشتند که بعدها فیلمی نیز تحت عنوان تهران43 توسط شوروی در این باره ساخته شد. حواشی این جلسه نیز قابل تأمل است. از برگزاری جشن تولد چرچیل در سفارت با حضور استالین و روزولت تا عدم دیدار رهبران انگلیس و آمریکا با شاه پهلوی و عدم اطلاع او از چنین نشستی که موجب آزردگی دولت ایران نیز شده بود. اما استالین اولین چهره سیاسی بزرگ آن دوران بود که به دیدار شاه جوان رفت. در حاشیه دیدار کوتاه محمدرضا پهلوی با سران متفقین در محل سفارت شوروی، شاه جوان درخواست میکند محل تبعید پدرش به مکانی خوشآبوهواتر تغییر یابد که با درخواست او موافقت میشود و رضاخان از جزیره موریس به شهر ژوهانسبورگ منتقل میشود.روزولت که در این سالها فلج بود، با صندلی چرخدار خود از فرسنگها دورتر از آمریکا به تهران آمد تا در پادگانهای تهران از سیهزار سرباز آمریکایی سان ببیند و پرچم آمریکا را در تهران بیفرازد. چرچیل، این سیاستمدار کهنهکار انگلیسی، شمعهای جشن تولد 69 سالگی خودش را در شام سفارت انگلیس فوت کرد! و شمشیر استالینگراد (یک شمشیرتیغه بلند دو لبه تشریفاتی) را از طرف جرج ششم، پادشاه بریتانیا به استالین اهدا کرد. استالین، در همین کنفرانس بارها ایده قتل عام پنجاه هزار افسر آلمانی را مطرح کرد و مورد تأیید روزولت هم قرار گرفت و در انتها مدعی شد شوخی میکرده است. عکس معروفی نیز از این نشست گرفته شد که در ایوان سفارت شوروی این سه سیاستمدار نشستهاند که امروز بازآفرینی ناقص آن توسط دو سفیر روسیه و انگلیس اظهار نظرهای مختلفی را به همراه داشته است.