۱۴۰۳/۰۵/۲۰ ۱۵:۰۰
پرسش:
من چهل شب متوالی، از سحر تا بعد از اذان صبح، بهطور مداوم و مستمر، نماز شب و زیارت عاشورا خواندم. شب چهل و یکم درست در تایم سحر، در خواب بودم که صدایی خطاب به من گفت هیچکدام از نماز شبها و زیارت عاشوراهایی که در این چهل شب خواندی مورد قبول قرار نگرفته! اولاً خواستم ببینم آیا ممکن است چهل شب نماز شب و زیارت عاشورا مورد قبول واقع نشود؟ و ثانیاً آیا اساساً چنین خوابی حجیت دارد و درست است؟
پاسخ:
خواب دیدن و رؤیا یا کابوس در خواب حقیقتی است که بسیاری از افراد از فهم ماهیت و چگونگی آن عاجزند. خواب های انسان میتواند در اخلاق و زندگی انسان تأثیرگذار باشد و میتواند حامل پیام یا بدون هیچ پیامی باشد. خواب ها گاهی صادق است و گاهی کاذب است و در مفاهیم دینی در مورد خواب راست و صادق مطالبی وجود دارد. برای توضیح این مطلب و جواب سؤال شما لازم است به چند نکته بهاختصار اشاره شود.
1. رؤیای صادقه یا خواب مطابق با واقع همان کشف و شهود است که در خواب روی میدهد. بر اساس احادیث، علاوه بر پیامبران و امامان، مؤمنان نیز میتوانند رؤیای صادقه ببینند و این یکی از بشارتهای خدا به مؤمنان در دنیا است. (1) رؤیای صادقه را به سه قسم تقسیم کردهاند؛
الف: خوابی که به تأویل و تعبیر نیاز ندارد؛ مانند خواب حضرت ابراهیم درباره ذبح اسماعیل؛
ب: خوابی که بخشی از آن نیاز به تعبیر دارد و بخشی دیگر نیاز ندارد؛ مثل خواب حضرت یوسف علیهالسلام که در آن خورشید و ماه و ستارگان، نیازمند تعبیر بود؛ اما سجده آنها تعبیری بهجز خود سجده نداشت؛
ج: خوابی که به تعبیر کامل نیاز دارد، مانند خواب پادشاه مصر در زمان حضرت یوسف علیهالسلام. در قرآن چند نمونه از رؤیاهای صادقه بیان شده است، ازجمله خواب پیامبر اسلام صلیالله علیه و آله پیش از فتح مکه، مبنی بر اینکه او و یارانش وارد مکه میشوند و حج بهجا میآورند. (2) تحقق این خواب وعده داده شده است. خواب پیامبر اسلام صلیالله علیه و آله درباره شجره ملعونه از دیگر مصادیق رؤیای صادقه است. در این خواب، پیامبر صلیالله علیه و آله دید که چند میمون از منبر او بالا و پایین میروند. (3) پاکی نفس و ریاضت نفس را از عوامل دیدن رؤیای صادقه و گناه و پرخوری و عدم سلامت مزاج را از موانع آن دانستهاند. (4)
2. امام صادق علیهالسلام فرمود: «رؤیا، بر سه قسم است: گاهی بشارتی از ناحیه خدا است. گاهی وسیله غم و اندوه از سوی شیطان است. گاه، مسائلی است که انسان در فکر خود (در روزها هنگام بیداری) میپروراند و آنها را در خواب میبیند». (5)