شفقنا-مجتبی بیات رییس مرکز ارتباطات مردمی ریاستجمهوری در روزنامه اعتماد نوشت: در تقویم رسمی بیستودوم مرداد ماه به عنوان روز «تشکلها و مشارکتهای اجتماعی» نامگذاری شده است. این گرامیداشت فرصت مناسبی برای تامل در رابطه جامعه و دولت، به عنوان یکی از بنیادیترین مسائل حکمرانی در ایران امروز فراهم میکند. اگر مفهوم مشارکت فقط به حضور مردم در برنامههای رسمی، شنیده شدن مطالبات مردمی توسط دولت یا همراهی مردم با تصمیمهای اتخاذ شده تقلیل یابد، نمیتوان آن را مشارکت اجتماعی دانست. در جامعهای قوامیافته مانند ایران که البته امروز با مجموعهای از مسائل انباشته و حل نشده دست به گریبان است، مشارکت زمانی معنادار میشود که مردم و سازمانهای نمایندگیکننده آنان در تشخیص مساله، وارد شدن آن به دستورکار، صورتبندی راهحل، انتفاع از مداخلات و ارزیابی نتایج سهم داشته باشند. این سخن البته به معنای بیگانگی جامعه ایران با مشارکت و همیاری نیست. در تاریخ اجتماعی ایران، اشکال گوناگونی از یاریگری، تعاون و همکاری جمعی وجود داشته است که امکانهای مهمی برای تشکلیابی و مشارکت اجتماعی در ایران امروز فراهم میکند.
ادبیات علمی مرتبط با مشارکت اجتماعی و توسعه محلی نیز بر نقش اجتماع محلی و مشارکت سازمان یافته مردم در فرآیند توسعه تاکید دارد. از این منظر، مساله تشکلیابی و مشارکت اجتماعی برای حل مسائل ایران را نمیتوان صرفا ضعف ظرفیت اجتماعی دانست، بلکه مساله مهمتر، چگونگی بالفعل کردن ظرفیتهای تاریخی و معاصر جامعه و اتصال آنها به فرآیند حکمرانی و حل مسائل عمومی است. به بیان روشنتر، سوال اصلی حول موضوع تشکلها و مشارکت اجتماعی این است که چگونه ساختار و شبکه حکمرانی را بهگونهای طراحی کنیم که مردم و سازمانهای نمایندگیکننده آنان بتوانند در فرآیند سیاستگذاری مشارکت کنند؟