جشنواره فیلم ونیز از اول تا یازدهم سپتامبر سال ۲۰۲۱برگزار میشود و ۲۱ فیلم در بخش رقابتی اصلی آن به نمایش درمیآیند. سینمای ایران برای نخستین بار پس از ۹ سال نمایندهای در بخش رقابتی این جشنواره مهم بینالمللی ندارد اما در این یادداشت به تاریخ حضور فیلمهای ایرانی در این جشنواره خواهیم پرداخت.
این جشنواره از قدیمیترین جشنوارههای سینمایی دنیا و یکی از بزرگترین جشنوارههای سینمایی جهان و معتبرترین جشنواره پس از کن محسوب می شود. جشنواره ونیز نخستین بار در سال ۱۹۳۲ میلادی در ونیز ایتالیا برگزار شد و در کنار جشنوارههایی چون کن و برلین از مهمترین رخدادهای سینمایی اروپا و جهان به شمار میآید. جشنواره فیلم ونیز در طول سالهای جنگ دوم جهانی برگزار نمیشد و در برخی سالها، بخش مسابقه آن فعال نبوده است. جایزه اصلی جشنواره ونیز، شیر طلایی نام دارد. در بعضی سالهای جشنواره شیر نقرهای هم برای کارگردانی فیلمهای کوتاهی یا فیلم اول کارگردان اهدا شده است. جایزه ویژه هیات داوران نیز در اغلب سالها به یک یا دو فیلم اهدا میشود.
همچنین در این جشنواره، جایزهای به نام جایزۀ انسانیت وجود دارد. این جایزه که مبلغ آن ۵۰ هزار دلار است، به سینماگران و بازیگرانی اهدا میشود که خود را وقف فعالیتهای انساندوستانه میکنند. همچنین جایزه جام روباه به بهترین بازیگران زن و مرد اهدا میشود. از سال ۲۰۰۲ به بعد «جایزه سان مارکو» به بهترین فیلم بخش ضدجریان اختصاص داده شد. از طیف وسیعی برنامههای جداگانه از جمله نمایشگاه بینالمللی هنر ونیز نیز تأسیس شده است. جشنواره بینالمللی موسیقی معاصر ونیز، جشنواره بینالمللی تئاتر ونیز، نمایشگاه بینالمللی معماری ونیز، جشنواره بینالمللی رقص معاصر ونیز و جشنواره بینالمللی کودکان و نوجوانان کارناوال ونیز به صورت جداگانه زیر نظر مجموعه جشنوارههای ونیز برگزار میشود؛ اما امکان دارد برای برخی سوال پیش بیاید که چرا شیر عنوان جایزه جشنواره نام گرفته است؟ جایزه شیر طلایی بالاترین جایزه جشنواره برای بهترین فیلم در بخش مسابقه ونیز است. شیر طلایی در سال ۱۹۴۹ توسط کمیته سازماندهی معرفی شد و اکنون به عنوان یکی از برجستهترین جوایز صنعت فیلم شناخته میشود. در سال ۱۹۷۰، شیر طلایی دوم معرفی شد؛ این جایزه افتخاری بود برای افرادی که سهم مهمی برای مشارکت در سینما دارند است. شیر طلایی در سال ۱۹۴۹ به عنوان شیر طلایی سنت مارک معرفی شد، شیر بالداری که روی پرچم جمهوری نیز نمایان است. سابقاً، نام جایزه معادل جایزه بینالمللی بزرگ ونیز بود، اهدا شده در سال ۱۹۴۷ و ۱۹۴۸. قبل از آن، از سال ۱۹۳۴ تا ۱۹۴۲ بزرگترین جایزه برای بهترین فیلم ایتالیایی و فیلم خارجی جام موسولینی بود. بین سالهای ۱۹۶۹ و ۱۹۷۹ هیچ شیر طلایی اهدا نشد.