ترس یک واکنش عاطفی، هیجانی و فیزیکی است. هر انسانی هنگام روبرو شدن با خطر واقعی، احساس امنیت خود را از دست میدهد و دچار ترس میشود. این واکنش عاطفی کاملا طبیعی است و از بدو تولد دیده میشود. ترس زمانی که خیلی شدید نباشد و باعث پرهیز از خطر برای کودک شود، سودمند است.
برخی کودکان هیچگاه بهطور جدی معنای ترس را درک نمیکنند اما بسیاری از آنها با مجموعهای از تجربههای ترسناک در طول زندگیشان روبرو میشوند. هوش در اکتساب ترس موثر است. ظاهرا اطفال و کودکان باهوش، احتمال خطر را سریعتر درک میکنند، تخیلات بیشتری در ذهن خود میپرورانند و از این جهت دچار ترس شدیدتری میشوند. همچنین این کودکان زودتر از سایر کودکان میتوانند بر ترسهای واقعی یا موهومشان فایق آیند و راههای اجتناب، سازگاری یا مقابله با آنها را فرا گیرند.
ترس در مراحل مختلف سنی
نوع ترس کودک با سن او تغییر میکند. تا قبل از یک سالگی ترس کودکان طبیعی است. اولین دوره ترس طبیعی کودک از سن ۶ تا ۸ ماهگی است. در این سن کودک از افراد ناآشنا میترسد و با دیدن چهرههای ناآشنا احساس ناراحتی میکند و خود را به مادر میچسباند و حتی رویش را از افراد غریبه برمیگرداند.
دومین دوره ترس طبیعی، از زمان راه افتادن کودک بروز میکند زیرا زمانی که کودک شروع به راه رفتن میکند، احساس استقلال میکند و از مادر جدا میشود و به محیطهای تازهرس از حیوانات میتوان کودک را با عروسک یا مجسمه حیوان آشنا سپس تصویر آن حیوان را برایش نقاشی کرد یا عکس آن را به او نشان داد و بهتدریج آن حیوان را به کودک نشان داد تا ترس کودک از بین برود.
۵٫ روی نقاط مثبت رفتاری – اخلاقی کودکتان تمرکز کنید و شهامتهای کوچک او را بزرگ جلوه دهید و تشویق کنید. بخشی از ترسهای کودکان را نیز میتوان از راه نزدیکی تدریجی کودک به موقعیت و منبع ترسناک همزمان با ایجاد همخوانی و محیطی نشاطآور برایش کاهش داد (مثلا نحوه اجرای تزریقات را به طریق بازیدرمانی همراه با پخش موسیقی شعرهای شاد کودکانه برای کودک انجام دهید) تا بتوان نقشی در کاهش میزان ترس کودکان از مراکز بهداشتی و فرآیند درمان داشته باشیم. باید به خاطر داشته باشیم که همه این مراحل را باید با صبر و حوصله و در مدت زمان مناسبی طی کرد.
۶٫ در مواردی که ترس کودک آنقدر شدید است که با بهکارگیری این روشها موفق به کاهش یا از بین بردن آن نمیشویم، بهتر است به روانشناس کودک مراجعه کنیم و مشکل کودک را با او درمیان بگذاریم.