این روزها در شبکههای اجتماعی ویدیوهایی منتشر میشود که یک تجربهٔ ظاهراً عجیب اما برای بسیاری آشنا را مطرح میکنند: بعضی زنان میگویند بوهایی را تشخیص میدهند که اطرافیانشان، بهویژه مردان، اصلاً متوجه آن نمیشوند؛ از «بوی یخچال» غذا گرفته تا «بوی کمد» لباس و حتی چیزی که در فضای مجازی از آن با عنوان «بوی مرد» یاد میشود. اما آیا واقعاً زنان حس بویایی متفاوتی دارند؟ آیا این بوها واقعاً وجود دارند یا بخشی از ماجرا نتیجهٔ توجه و تلقین است؟
مریم مرادیان
تفاوت میان عملکرد بویایی زنان و مردان موضوع تازهای نیست و سالهاست مورد مطالعه قرار گرفته است. یک فراتحلیل بزرگ که نتایج مطالعات متعدد را بررسی کرده، نشان داد زنان بهطور کلی در برخی جنبههای بویایی، از جمله تشخیص، تمایز و شناسایی بوها، عملکرد بهتری نسبت به مردان دارند. این تحلیل هزاران شرکتکننده را دربرمیگرفت و بنابراین شواهد آن از یک مطالعهٔ کوچک قویتر است. با این حال، این یافته به این معنا نیست که هر زن الزاماً از هر مردی حس بویایی بهتری دارد. تفاوتهای فردی بسیار زیادند و عواملی مانند سن، وضعیت سلامت، سیگار کشیدن، بیماریهای تنفسی، برخی داروها و شرایط محیطی نیز میتوانند بر حس بویایی تأثیر بگذارند. به بیان ساده، وقتی از تفاوت زن و مرد در حس بویایی صحبت میکنیم، دربارهٔ میانگین گروهها حرف میزنیم، نه یک قانون برای تکتک افراد.