۵ مرداد ۱۴۰۵ – ۱۲:۲۲
گروه اندیشه: محمدرضا لبیب، مطلبی در کانال باشگاه اندیشه نوشته با تیتر «آیا «دیگری» دوزخ است؟» لبیب در این یادداشت تلاش می کند از یک سوءبرداشت نسبت به سخنان سارتر پرده برداری کند. او می نویسد: برخلاف تصور عمومی، عبارت «دیگری دوزخ است» سارتر حکمی مطلق نیست. این جمله متعلق به نمایشنامه خروج ممنوع است و تنها زمانی تحقق مییابد که فرد در «بدایمانی» گرفتار شده، عاملیت و آزادی خود را از دست بدهد و کاملاً به داوری و نگاه دیگری وابسته شود. در نگاه سارتر، دیگری میانجی شناختِ «خود» است؛ اما روابط مخدوش و نااصیل، این حضور آینهوار را به دوزخی شکنجهگر تبدیل میکند.
****
معمولا عبارت معروف «دیگری، دوزخ است» که به عنوان موضعِ ژانپل سارتر در قبال دیگری مطرح میشود خلاف تصور رایج، این عبارت در اثر مهم فلسفیِ وی یعنی هستی و نیستی نیامده، بلکه جملهای است که سارتر آن را با صدای یکی از شخصیتهای نمایشنامهٔ خروج ممنوع (که در ایران ترجمههای متعددی از آن به چاپ رسیدهاست) طرح میکند.