بیماری سلیاک (celiac) نوعی بیماری آلرژیک گوارشی است که موجب آسیب رساندن به پرزهای روده کوچک و در ادامه سبب اختلال در جذب مواد مغذی می شود. افرادی که به بیماری سلیاک مبتلا هستند، پروتئینی به نام گلوتن را که در گندم، جو، چاودار و احتمالا جودو سر وجود دارد، نمی توانند تحمل کنند. خوشبختانه برنج و ذرت در این زمینه مشکلی ایجاد نمی کنند. زمانی که بیماران مبتلا به این بیماری، غذاهای حاوی پروتیین گلوتن مصرف کنند، دستگاه ایمنی بدن پاسخی را به صورت تخریب روده کوچک صادر می کند.
این تخریب به خصوص در پرزهای روده که مواد مغذی از طریق آنها جذب می شوند، ایجاد می شود. به دنبال آسیب پرزهای روده ای فرد به دلیل توقف جذب مواد غذایی حیاتی بدون توجه به مقدار غذای خورده شده دچار کمبودهای تغذیه ای می شود. از انجا که سیستم ایمنی خود فرد سبب تخریب و آسیب پرزهای روده کوچک می شود، این بیماری، در گروه بیماری های خود ایمنی طبقه بندی می گردد.
علایم سلیاک
بیماری سلیاک ارثی است و نسلی به نسل دیگر، در خانواده انتقال می یابد. علایم این بیماری معمولا به هنگام دوران شیرخوارگی یا اوایل کودکی آغاز می شود. در بزرگسالان علایم ممکن است به تدریج و در عرض چند ماه یا حتی چند سال پدیدار شوند. یکی از عوامل مهمی که در زمان و نحوه شروع بیماری موثر است، مدت زمانی است کهت.
خوشبختانه این بیماری، بیماری خطرناک و کشنده ای نیست و بیماران معمولا عمر طبیعی دارند، عامل آن شناخته شده است و تنها با رعایت رژیم غذایی میتواند تحت کنترل درآید. اما نکته اصلی این است که رعایت رژیم غذایی ویژه سلیاک در کشور ما کار دشواری است چرا که در صنایع غذایی ماچندان به تولید مواد غذایی فاقد گلوتن پرداخته نشده است. اگر بتوانیم فروشگاه هایی ویژه عرضه محصولات فاقد گلوتن داشته باشیم بیماران انتخابهای بیشتری برای مصرف موادغذایی دارند.
مشکل بزرگ تر این است که اغلب محصولات غذایی از جمله رب گوجه فرنگی، سس ها، بیسکوییت ها، کنسروها و … از منابع پنهان گلوتن به شمار می روند و این مسئله انتخاب مواد غذایی برای بیماران مبتلا به سلیاک را بسیار محدود کرده است.
امید است سازمان ها و مراجع ذیربط با تمهیداتی شرایط تولید محصولات غذایی ویژه بیماران سلیاکی توسط صنعت غذای کشور را تسهیل کنند تا این بیماران بتوانند از تغذیه مناسب و زندگی طبیعی بهره مند گردند.