برچسب فرهنگ عامه

فولکلور از ترکیب دو واژه انگلیسی Folk به معنای مردم یا عامه و Lore به معنای شناخت ساخته‌شده که به معنی مجموعه‌ای از رفتارها، دانستنی‌های مردمی، آداب‌ورسوم، اعتقادها، ترانه‌ها، افسانه‌ها، امثال و جز آن است. چه در اروپا به‌عنوان زادگاه اصطلاح فولکلور و چه در ایران درباره معنا و معادل فولک یا عامه چالش‌ها و نظرهای متفاوتی وجود داشته است. اصلی‌ترین مشکل بر سر راه تعریفی یکسان از این اصطلاح به این بازمی‌گردد که مفهوم عامه وابسته در نظر گرفته می‌شود و معمولا با توجه به یک قشر فرادست شناسایی می‌شود. ازاین‌رو عامه در مقایسه با طبقه بالا، باسواد و فرهیخته معنا می‌شد و بر گروه‌های بی‌سواد نافرهیخته دهقان و حتی وحشی، ابتدایی یا غیر متمدن دلالت می‌کرد.

خانم صفوی سه مقاله جنجالی، هر سه با عنوان «مگر زن هم روزنامه می‌خواند» را در اخگر به چاپ رسانید. او از انتقاد به فضای فرهنگی اصفهان و نبود امکانات سوادآموزی برای زنان شروع کرد و با نتایجی که آموزش زنان، در جهت توانمندسازی ایشان، همچنین پیشرفت اوضاع جامعه و بهبود حال و روز مردان به همراه خواهد داشت، اهداف نوشتارش را مشخص کرد. سپس به میان جامعه واقعی آن زمان آمد و پیامدهای بی‌سوادی را که برای مخاطبش نمود عینی و ملموس داشت، بی‎‌پرده بیان کرد:« اگرچه اخلاق و رفتار مردم به نظرم عجیب آمده است، خصوصا شنیدن جمله مگر زن هم روزنامه می‌خواند، لیکن از موهوم‌پرستی و عقاید مهمله مردم هم چندان بی‌اطلاع نیستم. قضیه معجزه آردچی و مراد دادن علی‌قاپو، بخت‌گشایی منار ته برنجی و خوردن آب کثیف کاغذ گرخانه …»

در بررسی حقوقی آثار هنری، از آنجایی که اصلی‌ترین محور بررسی، اصالت و متکی به ابتکاربودن اثر است، معمولا نمی‌توانیم محلی برای آثار رونوشت یا کپی داشته باشیم. با این حال، برخی از آثار هنری وقتی قرار باشد از آثار فولکلور الهام یا اقتباس بگیرند، تحت شرایطی در قانون به عنوان اثر اصیل شناخته می‌شوند. این مسئله از دو زاویه قابل نگرش است. ابتدا به این شکل که هر اثری حتی اگر مقتبس از آثار دیگر باشد دارای حقوق مخصوص خود نیز هست و از طرف دیگر هر اثر هنری وقتی به شکل نویی باز آفرینی می‌گردد، در ابتکارات به کار رفته در خود مستقل محسوب شده و دارای حقوق مختص خود قلمداد می‌شود.

پرچم نخستین نشانه از هویت یک ملت در مجامع رسمی است، از این رو باید اِلِمان‌ها و موارد به کار برده شده در آن به نحوی انتخاب شود که بیانگر هم‌بستگی، وحدت و انسجام جمعی مردمی باشد که به اصطلاح باید برای کشورشان زیر یک پرچم بروند.