برچسب صمت

امیر دبیری مهر عضو هیات علمی و مدیر موسسه مطالعات سیاسی اندیشه و قلم در یادداشتی نوشت: اختلافات چین و آمریکا با اختلافات ایران و آمریکا هم از نظر «کمیت» و هم از نظر «کیفیت» تفاوت‌های بنیادین دارند. اما مهم‌تر از خود اختلافات، نوع مدیریت و روش برخورد دو کشور با آمریکا است؛ یعنی چین و ایران وقتی با واشنگتن تعارضات جدی دارند، بازی را با قواعد متفاوتی پیش می‌برند که مطالعه این سوژه اهمیت زیادی در تصمیم گیری های آینده جمهوری اسلامی دارد .

در هفته‌های اخیر، تنگه هرمز به مهم‌ترین نقطه حساس تجارت انرژی جهان تبدیل شده؛ مسیری که هر اختلال در آن می‌تواند معادلات نفت و گاز دنیا را تغییر دهد. با وجود سناریوهای سنگین درباره جهش شدید قیمت نفت و حتی کمبود جهانی انرژی، بازار هنوز وارد بحران کامل نشده و همین موضوع این سؤال را پررنگ کرده که آیا واقعاً با یک کمبود عرضه روبه‌رو هستیم یا با ترکیبی از سیاست، مالی‌سازی بازار و مدیریت بحران؟

در جریان جنگ ایران و آمریکا و محاصره دریایی ادعایی مطرح شد که اگر جریان نفت در خطوط انتقال به هر دلیلی متوقف شود و امکان انتقال آن به مخازن یا کشتی‌ها وجود نداشته باشد (اتفاقی که گفته می‌شود به‌دلیل محاصره و نبود کشتی رخ داده است) هم امکان بهره‌برداری از بین می‌رود و هم خطر انفجار خطوط افزایش پیدا می‌کند.

تنگه هرمز فقط یک مسیر دریایی نیست؛ گلوگاه اصلی انرژی جهان است، مسیری که هر تنش در آن می‌تواند اقتصاد جهانی را دچار لرزش کند. در روزهایی که صحبت از حذف روزانه ۱۹ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی مطرح بود، بسیاری انتظار جهش‌های تاریخی قیمت نفت را داشتند؛ اما بازار برخلاف پیش‌بینی‌ها، تنها در یک بازه مشخص نوسان کرد.

جنگ فقط مسیر لجستیک و ارزآوری را مختل نکرد؛ از آسیب به زیرساخت‌ها و تولید مواد اولیه گرفته تا محدود شدن منابع انرژی، اقتصاد کشور را با چالش‌های چندلایه روبه‌رو کرده است.
اما سؤال اصلی اینجا است؛ آیا همه مشکلات امروز فقط نتیجه جنگ است؟ یا بخشی از این بحران، ریشه در تصمیم‌هایی دارد که سال‌ها باید گرفته می‌شد و هیچ‌وقت اجرایی نشد؟

در پی اختلال در بخشی از مسیرهای لجستیکی و تجاری کشور، اتاق ایران از تلاش برای «بازطراحی نقشه تجارت ایران» خبر داده؛ تلاشی که بر تقویت کریدورهای شمالی، استفاده از ظرفیت پاکستان و ایجاد مسیرهای جایگزین حمل‌ونقل متمرکز شده است.

برآوردها نشان می‌دهد کاهش عرضه ورق فولادی می‌تواند تولید لوازم خانگی را بین ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش دهد. در این میان، شرکت‌های کوچک و متوسط به دلیل کمبود نقدینگی و نداشتن ذخایر کافی، بیشترین آسیب را می‌بینند و حتی برخی خطوط تولید در معرض توقف قرار گرفته‌اند.

در شرایطی که دسترسی به اینترنت برای اکثریت مطلق جامعه غیر ممکن است و افراد ایران برای حفظ ارتباط خود با جهان بیرون به انواع راه‌حل‌های موقتی و پرهزینه متوسل می‌شوند، کتاب تازه مسعود نیلی هشداری جدی به نظام حکمرانی است. این که اگر فرصت‌های انقلاب چهارم صنعتی، همانند سه موج پیشین تحول، نادیده گرفته شود، اقتصاد ایران ممکن است یکی از بزرگ‌ترین شانس‌های تاریخی خود برای رشد، بهره‌وری و همگرایی با اقتصاد جهانی را از دست بدهد.