برچسب سیاست خارجی

انتخابات 2020 آمریکا حتی پیش از برگزاری نیز کلاف سردرگمی‌ به نظر می‌رسید. رئیس‌جمهور مستقر از همان روزها در گفت‌وگوهایش از پذیرش انتقال آرام قدرت امتناع می‌کرد و این روزها تلاشی گسترده‌ای را برای بازپسگیری موضع خود آغاز کرده و ظاهرا به این آسانی حاضر به تحویل قدرت نیست. با این حال در سوی دیگر «جو بایدن» پیروز اسمی ‌انتخابات، فعالیت‌های خود را برای حضور در کاخ سفید آغاز کرده است و یکی از مهم‌ترین مقدماتی که لازم است رئیس جمهور آینده آمریکا تا پیش از استقرار انجام دهد، ترتیب‌دادن کابینه است.

تصویب طرح «اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها» در مجلس شورای اسلامی با موضع‌گیری رئیس‌جمهور و شخصیت‌های وابسته به دولت روبه‌رو شده است. شمار قابل‌توجهی از نمایندگان مجلس حل مسئله هسته‌ای را به گونه‌ای فهم می‌کنند که دقیقا مخالف سیاست‌های دولت و بخش دیگری از حاکمیت است. گویا صف‌بندی موافقان و مخالفان مذاکره درباره احیای برجام با تصویب این طرح نمایان‌تر از گذشته شده است. درباره طرحی که حال به قانون تبدیل شده است چه می‌توان گفت؟

جوزف آر. بایدن، رئیس‌جمهور منتخب ایالات‌متحده، در حالی به اتاق بیضی‌شکل پا گذاشت که جای پای دوران ترامپیسم بر شانه‌های آمریکا و جهان سنگینی می‌کند. بایدن که در اواخر دهه هشتم زندگی خود به سر می‌برد، باری گران را باید بر دوش بکشد تا شاید بتواند کشورش را به زمان به گفته خودش «اوباما-بایدن» بازگرداند، دورانی که بایدن معتقد است پس از آن اعتبار و نفوذ بین‌المللی آمریکا کاهش یافت. به نظر می‌رسد بازگشت به موقعیت پیشین آمریکا و از سرگیری پیمان‌ها و تعهدات با متحدان و گفت‌وگو با دولت‌هایی که در جبهه مقابل قرار دارند به مراتب آسان‌تر از سروسامان دادن به جامعه دوپاره آمریکا باشد و این مسئله نیازمند تلاش‌های چندبرابر  و پیچیده‌تر است.

طی چند دهه گذشته، چین به یکی از جوامع پیشرو و یکی از قطب‌های اقتصادی مهم (دومین اقتصاد بزرگ) و بزرگ‌ترین کشور تجاری جهان تبدیل شده است و پیش‌بینی می‌شود در کمتر از دو دهه آتی به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان تبدیل شود و بدین‌سان بتواند در صحنه جهانی نقش فزاینده‌ای ایفا کند. چین قبل از تشکیل جمهوری خلق چین در سال 1949، یک کشور فقیر بود اما از دهه 1978 از یک اقتصاد کاملا دولتی سوسیالیستی مبتنی بر برنامه‌ریزی به‌سوی اقتصاد مختلط حرکت کرد و از دهه 1980 تاکنون به پرشتاب‌ترین اقتصاد جهان تبدیل شده است. این دگردیسی برآیند شمار زیادی از اصلاحات بود که در این کشور دنبال شد.

در زمان منتهی به انتخابات، گروه‌های سیاسی، نامزدهای پیشنهادی خود را به جامعه معرفی می‌کنند؛ اما هنوز مشخص نیست چه کسانی توانایی ثبت‌نام در انتخابات و از همه مهم‌تر صلاحیت رد‌شدن از فیلتر شورای نگهبان را داشته باشند. اصول‌گرایان از طرفی دچار اختلاف‌نظر شده اند و فعلا خبری از اتحاد آن‌ها برای معرفی یک کاندیدا شنیده نمی‌شود و اصلاح‌طلبان نیز با تشکیل نهاد اجماع‌ساز شروع به جمع‌آوری نظرات هم‌طیفان خود برای انتخاب یک کاندیدای مشخص کرده اند. در این میان از سوی اصول‌گرایان نام‌های زیادی شنیده می‌شود که از مطرح‌ترین آن‌ها سیدابراهیم رئیسی، محمدباقر قالیباف و علی لاریجانی به عنوان کاندیداهای ائتلافی با جناح میانه‌رو است. از سوی اصلاح‌طلبان نیز نام‌های آشنایی همچون محمدجواد ظریف، محسن‌هاشمی‌بهرمانی، محمدرضا عارف و مصطفی معین و سید حسن خمینی شنیده می‌شود. در این گزارش قصد داریم به بررسی و معرفی کاندیداهای احتمالی برای انتخابات ریاست جمهوری 1400 بپردازیم.

در ادبیات علوم سیاسی، یک نکته ظریف، اما بسیار ژرف وجود دارد که به تعریف دو عبارت «روابط بین‌الملل» و «سیاست بین‌الملل» اشاره دارد. سیاست بین‌الملل به ارتباط رسمی و استاندارد دولت‌ها به‌عنوان بازیگران نظام بین‌الملل اشاره دارد که از مجرای قواعد و اصول ویژه این حوزه انجام می‌پذیرد و مجریان آن هم ریاست‌های جمهوری، نخست‌وزیران، سفرا و دیپلمات‌ها هستند. از سوی دیگر ،روابط بین‌الملل به ارتباط‌های دو و چندسویه بین دولت‌ها، ملت‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد، سازمان‌های دولتی و مجموعه‌های دانشگاهی و علمی اشاره دارد. هر کدام از این گروه‌ها می‌تواند زیرشاخه‌های دیگری را نیز در بر گیرد.

دور جدید نشست کمیسیون مشترک برجام روز گذشته به صورت حضوری با حضور هیئت‌های ایران و گروه 4+1 (آلمان، فرانسه، انگلیس، روسیه و چین) و نماینده اتحادیه اروپا در گرند هتل شهر وین از سرگرفته شد. رایزنی درباره بازگشت احتمالی آمریکا به برجام و اطمینان از اجرای کامل و مؤثر این توافق مهم‌ترین محور گفت‌وگوهای این نشست عنوان شده است. خبرها از وین حکایت از نزدیک‌شدن به توافق میان ایران و طرف‌های برجام دارد. مذاکره‌کنندگان اروپایی روز گذشته در گفت‌وگوهای جداگانه احتمال دادند که شاید در چند روز آینده به توافق نهایی دست پیدا کنند.

شمارش معکوس برای رسیدن به ‌روز انتخابات آغاز شده است. کاندیداها با شرکت در سه مناظره و انجام گفت‌وگوهای اختصاصی در صداوسیما به ارائه رویکردهای انتخاباتی خود از این رسانه ملی پرداختند. برنامه‌هایی که به گفته برخی کارشناسان شاید برای برون‌رفت از مشکلات کنونی کشور کارساز و کافی نیست و حتی زیرساختی برای اجرایی کردن برخی از آن‌ها وجود ندارد. دراین‌بین از جمله حوزه‌هایی که رئیس‌جمهور آینده ایران باید بدون اهداف جناحی و باتوجه‌به موقعیت کشور از لحاظ اقتصادی، بر آن تمرکز کافی داشته باشد، حوزه سیاست خارجی و برنامه‌ریزی در خصوص موضوعاتی همچون برجام، تحریم‌ها و «اف ای تی اف» و البته تعاملات منطقه‌ای است.