برچسب خلیج فارس

در جنگ‌های امروز، همیشه آن طرفی که موشک شلیک می‌کند تنها بازیگر داستان نیست؛ آن طرفی که باید هر موشک را ببیند، تشخیص بدهد، رهگیری کند، دوباره بارگذاری شود، دوباره آماده بایستد و بعد منتظر موج بعدی حمله بماند، گاهی زیر فشاری می‌رود که از خود انفجار هم مهم‌تر است. در خلیج فارس، این واقعیت از هر جای دیگری عریان‌تر دیده می‌شود. اینجا پایگاه‌های آمریکایی، سامانه‌های پاتریوت، رادار‌های هشدار زودهنگام، شبکه‌های فرماندهی، ناو‌های مجهز به Aegis، آواکس‌ها و پدافند لایه‌ای کشور‌های عربی، همه در محیطی فشرده و پرتنش کنار هم چیده شده‌اند؛ محیطی که از یک سو به نفت و تردد دریایی و اقتصاد جهانی گره خورده و از سوی دیگر به موشک‌های بالستیک، پهپاد‌های انتحاری، کروز‌های کم‌ارتفاع و جنگ الکترونیک

در خاورمیانه، بعضی جغرافیا‌ها فقط «نقطه روی نقشه» نیستند؛ مثل یک کلید برق‌اند که اگر دست کسی روی آن برود، فقط یک منطقه تاریک نمی‌شود، چند قاره هم با آن می‌لرزند. تنگه هرمز از همان جاهاست؛ یک شکاف باریک میان ایران و عمان که روی کاغذ شاید فقط چند ده کیلومتر عرض داشته باشد، اما در عالم واقع، شاهرگی است که بخش مهمی از نفت جهان، گاز مایع، تجارت دریایی و اعصاب بازار انرژی از آن عبور می‌کند. برای همین هم هر وقت جنگی در اطراف ایران بالا می‌گیرد، هر وقت پای آمریکا و ناوهایش به خلیج فارس داغ‌تر از قبل وسط می‌آید و هر وقت بوی درگیری مستقیم از آسمان و دریا بلند می‌شود، اسم هرمز دوباره از حاشیه به متن می‌رسد. حالا هم در میانه تنش‌های تازه میان تهران و واشنگتن، هرمز یک بار دیگر فقط یک آبراه نیست؛ تبدیل شده به میدان نبرد اراده‌ها، جایی که ایران می‌خواهد بگوید اگر قرار است جنگی به آن تحمیل شود، هزینه‌اش فقط روی خاک ایران پرداخت نخواهد شد و طرف مقابل هم باید در مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان، بهای تصمیم‌هایش را ببیند.

در جنگ‌های کلاسیک، وقتی از «خط مقدم» حرف می‌زدند معمولاً ذهن می‌رفت سمت تانک، سنگر، ناو یا هواپیمایی که در حال بمباران است. اما در جنگی که امروز میان ایران، آمریکا و شبکه متحدان واشنگتن در خلیج فارس جریان دارد، خط مقدم فقط روی زمین و دریا نیست؛ بخش مهمی از آن بالای سر شهرها، پایگاه‌ها و میدان‌های نفتی قرار گرفته است.

در جنگ‌های امروز، همیشه آن کشوری برنده نیست که بیشترین جنگنده یا ناو را در اختیار دارد؛ گاهی برنده کسی است که بتواند هزینه حضور رقیب را آن‌قدر بالا ببرد که ادامه مأموریت، از نظر نظامی، اقتصادی و حتی سیاسی، هر روز دشوارتر شود. خاورمیانه امروز دقیقاً به چنین میدانی تبدیل شده است؛ منطقه‌ای که حفظ حضور نظامی در آن، دیگر شبیه دو دهه قبل نیست.