برچسب حاشیه نشینی

منبع  : اصفهان زیبابرای مشاهده کامل مطلب کلیک کنید

رشد اقتصادی سریع و گام‌نهادن در یک شیب تند صنعتی‌شدن در ایران، در دهه‌های 30 تا 50 خورشیدی، اگرچه در ظاهر شکل و شمایل کشور را به‌روز کرد، اما همراه بود با پایه‌گذاری تغییری که بعدها نیز عامدانه یا سهوا  پی گرفته شد: میل به شهر گستری. اگر در دهه 20 و ماقبل، عمده جمعیت ایران جمعیتی مبتنی بر کشاورزی و عمدتا روستانشین بود که ذیل یک نظام عمیقا نابرابر می‌زیست؛ ورود کارخانه‌ها اما کمکی به تغییر قشربندی اجتماعی نکرد. درواقع این تغییر تنها سیل جدیدی از مهاجران را به شهرها گسیل داشت که در حاشیه‌ها اسکان داده شدند و همچنان ذیل نظامی نابرابر به زندگی‌شان ادامه می‌دادند. در این یادداشت بر آنم تا موضوع را از منظر تغییر سیمای شهرها و مسئله حاشیه‌نشینی و فقر از همان دهه‌ها تا امروز موردبررسی قرار دهم.

کلان‌شهرها روزبه‌روز بزرگ‌تر و فربه‌تر و به‌مراتب زندگی در آن‌ها سخت‌تر می‌شود. روستاییان و ساکنان شهرهای کوچک با رؤیای یافتن زندگی بهتر و ایدئال‌تر شهر و روستای خود را ترک می‌کنند و راهی کلان‌شهرها می‌شوند؛ جایی که البته برای زندگی خیلی از مهاجرها ساخته نشده است و به ناچار آن‌ها را روانه حاشیه‌ها می‌کند؛ حاشیه‌ای ناامن، اما ارزان که حداقل امکانات را هم برای ساکنانش فراهم نکرده است. نتایج پژوهشی تحت عنوان «تحلیل علل اقتصادی‌اجتماعی حاشیه‌نشینی در شهر اصفهان»، نوشته علی زنگی‌آبادی و اصغر ضرابی که به مطالعه و بررسی علل شکل‌گیری پدیده حاشیه‌نشینی در شهر اصفهان از دهه 1340 تاکنون (زمان آغاز شهرنشینی شتابان و ناهمگون در ایران) پرداخته، نشان می‌دهد: «5/44درصد از پاسخ‌گویان مناطق حاشیه‌نشین، مهاجر غیربومی بوده و 57.8درصد آنان قبلا در محله دیگری از شهر اصفهان زندگی می‌کرده‌اند که اکثر اینان را می‌توان در زمره رانده‌شدگان از متن به حاشیه نامید.

نمایشگاه مجازی عکس مستند «آبی کمرنگ» با موضوع حاشیه‌نشینی در کلانشهرها همراه با تحلیل اجتماعی عکس‌ها به همت «انجمن امداد دانشجویی- مردمی ایما» با همکاری سازمان فرهنگی اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان در حال برگزاری است. مریم صاحبی؛ مسوول برگزاری این رویداد در گفت‌وگو با خبرنگار ما می‌گوید:  یکی از اهداف اصلی و رسالت های انجمن ایما از ابتدای فعالیت، ایجاد دغدغه اجتماعی و آگاه سازی آحاد مردم بود لذا رویداد آبی کمرنگ نیز بر همین اساس از سال ۹۸ و با همکاری  سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان شکل گرفت.

سال گذشته کلیپی در فضای مجازی منتشر شد که در آن تعدادی آدم به دلیل فقر و تنگناهای مالی در لوله‌های بتنی شکسته و رهاشده در زمین‌های بایر در یکی از مناطق کم‌برخوردار زندگی می‌کردند؛ لوله‌هایی تنگ و تاریک شبیه به گور که کوچک‌ترین نشانی از زندگی در آن‌ها دیده نمی‌شد؛ اما تنها سرپناه آن‌ها بود. کسانی که فقر و نداری و اعتیاد مخرج‌مشترکشان بود و همه این‌ها هـمـچـون مـهـری بزرگ بر پیشانی‌شان کوبیده شده بود تا آن‌ها را ناخواسته راهی حاشیه‌های شهر کند و سرنوشت نامعلومی را برایشان رقم بزند.

حاشیه‌نشینان کسانی هستند که در محدوده اقتصادی شهر زندگی می‌کنند و جذب نظام اجتماعی‌اقتصادی شهر نشده‌اند.