برچسب جامعه‌شناسی

اصفهان‌ستیزی در آینه جامعه‌شناسی

«اصفهان‌ستیزی» موضوع تازه‌ای نیست و ستیز با اصفهان قدمتی به‌اندازه حمله محمود افغان دارد؛ روزی که پس از شورش افغان‌ها و پیروزی در نبرد گلون‌آباد، سپاهیان هوتکیان به رهبری محمود هوتکی پیشروی خود را به سمت اصفهان، پایتخت ایران صفوی آغاز کردند و سپاهی که به فرمان شاه سلطان حسین و فرماندهی محمدقلی خان اعتمادالدوله گردآوری شده بود، نتوانست از پیشروی افغان‌ها جلوگیری کند و راه برای محاصره اصفهان باز شد.

نشست تخصصی «موضوع موانع تحقق چشم‌اندازسازی مشارکتی در ایران»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط عمومی انجمن جامعه شناسی ایران، در این نشست تخصصی با موضوع «موانع تحقق چشم‌اندازسازی مشارکتی در ایران»، علیرضا نصراصفهانی دکترای آینده‌پژوهی، عضو هیات علمی و مدیر گروه آینده‌پژوهی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، سخنرانی خواهد کرد. دبیر این نشست علی محمدی دانش‌آموخته دکتری مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی است. 

مکتبی که «ایران مستقل» را ساخت / از نقد «مذهب وارونه» تا ایستادگی در برابر صوفیان دروغین / بازخوانی پیام‌های عارف بزرگ برای انسان امروز

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، همزمان با فرارسیدن روز بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی، به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آیین بزرگداشت این عارف و شخصیت برجسته تاریخ و فرهنگ ایران، عصر روز یکشنبه چهارم مرداد ۱۴۰۵ در فضای مجازی برگزار شد.

دورهمی روان‌شناسانه «وقتی ذهن آرام نمی‌گیرد»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، به نقل از روابط عمومی انجمن روان شناسی اجتماعی ایران، در دورهمی روان‌شناسانه «وقتی ذهن آرام نمی‌گیرد» مباحث حول گفت و گو در باره تجربه های واقعی صورت می گیرد مانند چرخه استرس و واکنش‌های هیجانی، نقش افکار در شدت یافتن فشار روانی، راهکارهای علمی تنظیم هیجان و خودتنظیمی. اطلاعیه انجمن روان شناسی اجتماعی ایران تاکید می کند که این نشست با حضور اعضای فعال باشگاه دانشجویی انجمن برگزار می شود. 

 چرا نمی توانیم عین آدم با هم گفت و گو کنیم؟ / بحث‌های فارسی‌زبانان به جای روشنگری، به جدل، تحقیر و قهر می‌انجامد/ آسیب‌شناسی امتناع گفت‌وگو در ایران

 گروه اندیشه: دکتر یاسر میردامادی دز سایت مشق نو مقاله ای نوشته در باره چرایی تدوین کتابش با نام «گفت و گو، آیین حق جویی، درآمدی بومی به گفت و گو شناسی». شاید کتاب قابل خلاصه سازی در این جمله باشد که «چرا مثل آدم نمی توانیم گفت و گو کنیم؟». میردامادی در یادداشت اش تاکید می کند که کتاب «گفت‌وگو، آیین حق‌جویی؛ درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی» (نشر کرگدن)، پاسخی فلسفی به یک دغدغه عمیق اجتماعی است: چرا بحث‌های فارسی‌زبانان به جای روشنگری، غالباً به جدل، تحقیر و قهر می‌انجامد؟ نویسنده با اشاره به زیست در عصر «غلبه جدل و دشواری گفت‌وگو»، تأکید می‌کند که گفت‌وگوی اصیل نه از مطلق‌باوری سرچشمه می‌گیرد و نه از نسبی‌انگاری، بلکه متکی بر «حق‌جویی بین‌الاذهانی» و همکاری معرفتی برای کشف حقیقت است. این اثر برخلاف رویکردهای رایج که صرفاً به ترجمه نظریه‌های غربی متکی هستند، کوشیده است با رویکردی بومی و بازخوانی تراث ایرانی-اسلامی—از جمله شرح رساله طاشکبری‌زاده در آداب مناظره—تمایز سرنوشت‌ساز میان «گفت‌وگو» و «جدل» (مکابره) را احیا کند. کتاب علاوه بر واکاوی آسیب‌ها و شبه‌نقدهایی چون پرونده‌سازی و رجزخوانی، بر اهمیت یادگیری آداب ناگفته گفت‌وگو و حتی «آداب گفت‌وگو نکردن» تأکید دارد؛ چراکه ادامه گفت‌وگوی بی‌سرمایه با هدف مغالطه، خود دام شکاکیت و مانع حقیقت خواهد بود. نویسنده با بررسی امکان گفت‌وگو با مخالف رادیکال از طریق «مسلمات خصم»، معتقد است به‌رغم فشار ساختارهای سیاسی و خط‌قرمزهای تحمیلی، جامعه ایرانی هنوز به امتناع کامل گفت‌وگو نرسیده است. در نهایت، با استناد به شاهنامه فردوسی، بر حفظ پیوندِ انضباط فکری با همدلی انسانی تأکید شده تا گفت‌وگو به ابزاری برای پرهیز از خشک‌رفتاری و بازسازی فضای نقد سالم در ایران تبدیل شود. این مقاله را در ادامه می خوانید: 

پیاده‌روی اربعین؛ از آیینی زیارتی تا الگوی انسجام اجتماعی/ فراتر از یک مناسک زیارتی/ تضعیف تمایزات طبقاتی بوردیو در مسیر کربلا

گروه اندیشه: مینا صالحی در سایت دین آنلاین مقاله نوشته ای در باره کارکردهای راهپیمایی اربعین. آیین پیاده‌روی اربعین در دهه‌های اخیر از یک منسک مذهبیِ صرف فراتر رفته و به پدیده‌ای اجتماعی با ابعاد جهانی و کارکردهای فراعقیدتی تبدیل شده است. مینا صالحی در این نوشتار با تکیه بر یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که این آیین پس از لغو ممنوعیت‌های تاریخی و سقوط حکومت صدام، به میدانی برای شکل‌گیری سرمایه اجتماعی، هویت جمعی و همبستگی فراملی بدل شده است. تنوع بی‌نظیر شرکت‌کنندگان—از زائران سنتی و حاجتمند تا افراد سکولار، مسلمانان غیرشیعه و حتی غیرمسلمانان—تأیید می‌کند که انگیزه‌های پیاده‌روی اربعین تنها به زیارت محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گوناگون دینی، سیاسی، فرهنگی و خودسازی را در بر می‌گیرد. از منظر جامعه‌شناسی، این پیمایش ۸۰ کیلومتری دارای چهار کارکرد کلیدی است: نخست «شخصیت‌سازی» از طریق تمرین رنج و افزایش تاب‌آوری؛ دوم «تربیت اجتماعی» با کدورت‌زدایی و ترجیح منافع جمعی بر فردی؛ سوم «وحدت‌بخشی» با کم‌رنگ ساختن تمایزات طبقاتی، قومی و سرمایه‌های بوردیویی ذیل یک مقصد مشترک؛ و چهارم «هویت‌بخشی» از طریق ایثار موکب‌داران و شکل‌گیری یک «ما»ی جمعی. غلبه مهرورزی عام‌گرایانه و ایثار داوطلبانه در این مسیر، تعلق به یک مؤلفه تاریخی و عقیدتی مشترک را احیا کرده و با بازتعریف روابط میان‌فردی، به حفظ و تقویت انسجام اجتماعی و مذهبی در سطوح خرد و کلان یاری می‌رساند.

چرخش حجاب از مسأله فرهنگی به سیاسی

همایش «جامعه‌شناسی حجاب و بدحجابی در ایران» دیروز روز سوم خودش را با سخنرانی دکتر محمدتقی کرمی عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی سپری کرد. موضوع این گفتار «گفتمانی شدن حجاب در ایران» بود. گزارش زیر روایتی از این سخنرانی است.