برچسب تنگه هرمز

در حالی که طرح‌های پیشین ایران برای مدیریت تنگه هرمز عمدتاً بر دریافت مستقیم عوارض متمرکز بود، وزارت اقتصاد در پی طرحی است که مدیریت این آبراه را از طریق بیمه امکان‌پذیر می‌کند.

نخستین دور مذاکرات فنی ایران و آمریکا در سوئیس، در حالی با امید به اجرای تفاهم‌نامه اخیر آغاز شد که حملات اسرائیل به لبنان، تهدید‌های تازه ترامپ و واکنش تند تهران، فضای گفت‌و‌گو‌ها را به سرعت تحت‌الشعاع قرار داد و آینده توافق را با ابهام روبه‌رو کرد.

مذاکرات اخیر ایران و عمان درباره ترتیبات آینده تنگه هرمز، بار دیگر بحث درباره ارزش اقتصادی این آبراه استراتژیک را داغ کرده است. در شرایطی که روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از هرمز عبور می‌کند، برخی تحلیل‌ها از ظرفیت درآمدزایی چند میلیارد دلاری برای کشور‌های ساحلی این تنگه سخن می‌گویند؛ هرچند تحقق چنین سناریویی با موانع حقوقی و سیاسی مهمی روبه‌رو است.

تنگه هرمز دهه‌ها مهم‌ترین اهرم ژئوپلیتیکی ایران در بازار انرژی بود، اما شتاب گرفتن پروژه‌های انتقال نفت خارج از این آبراه، این مزیت راهبردی را با چالشی بی‌سابقه روبه‌رو کرده است. گزارش‌های تازه بین‌المللی نشان می‌دهد تکرار تهدید به بستن هرمز، بیش از آنکه قدرت بازدارندگی ایران را افزایش دهد، روند بی‌نیاز شدن جهان از این گذرگاه را سرعت بخشیده است.

افزایش هماهنگ پیام‌های رسانه‌ای، آماده‌باش‌های امنیتی و مواضع تند تهران و واشنگتن، این گمانه را تقویت کرده که بحران وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که می‌تواند یا به تشدید تقابل نظامی بینجامد یا به افزایش فشار برای توافقی تازه.

بسته شدن تنگه هرمز در جریان جنگ، اگرچه در کوتاه‌مدت به عنوان مهم‌ترین اهرم فشار ایران عمل کرد، اما همزمان کشور‌های منطقه را به سمت ساخت مسیر‌های جایگزین برای صادرات انرژی سوق داد. اکنون با شتاب گرفتن پروژه‌های جدید نفتی و ترانزیتی، این پرسش مطرح است که آیا مهم‌ترین برگ برنده ژئوپلیتیک ایران در حال از دست دادن اثرگذاری خود است؟

تهران و مسقط به یک تفاهم موقت برای عبور کشتی‌های تجاری نزدیک شده‌اند، اما اختلاف بر سر شروط ایران، نقش آمریکا و آینده مدیریت هرمز همچنان پابرجاست و به نظر می‌رسد که این وضعیت تنها آغاز یک چانه‌زنی بزرگ‌تر باشد.