برچسب تحولات قفقاز

جمهوری آذربایجان بر پیش‌شرط‌های خود برای صلح با ارمنستان، شامل تغییر قانون اساسی ایروان و انحلال گروه مینسک، پافشاری می‌کند. ارمنستان ضمن رد لزوم تغییر قانون اساسی، پیشنهاد انحلال گروه مینسک پس از امضای پیمان نهایی را مطرح کرده است.

نخست‌وزیر ارمنستان «پیشنهادی رسمی» برای شکستن بن‌بست مذاکرات صلح با آذربایجان ارائه داد: امضای همزمان پیمان صلح و سند انحلال گروه مینسک.

در پی اصرار باکو، پاشینیان از لزوم حذف ارجاع به «اعلامیه استقلال» (اشاره به اتحاد با قره‌باغ) از قانون اساسی سخن گفت؛ اپوزیسیون این را «تسلیم» خواند. حزب حاکم می‌گوید این ارجاع «بمب ساعتی» است و مردم در همه‌پرسی تصمیم می‌گیرند.

تفلیس میزبان نشست بی‌سابقه معاونان وزرای خارجه ارمنستان، آذربایجان و گرجستان بود؛ فرمتی جدید برای همکاری با هدف ثبات و توسعه در قفقاز جنوبی شکل گرفت، هرچند نقش میانجیگری گرجستان در مناقشه ایروان-باکو بعید به نظر می‌رسد.

پیمان صلح ارمنستان-آذربایجان، ضرورتی حیاتی برای پایان رسمی مناقشه قره‌باغ است؛ این سند کلید امنیت، توسعه اقتصادی، ثبات قفقاز و بهبود وجهه بین‌المللی دو کشور، با وجود منافع متفاوت بازیگران خارجی، محسوب می‌شود.

پس از تنش‌های اخیر، روابط روسیه و آذربایجان با اقداماتی نمادین رو به آرامش می‌رود، اما تحلیلگران درباره ماهیت آن (موقعیتی یا راهبردی) اختلاف نظر دارند. آینده به جنگ اوکراین و روابط مسکو و دولت جدید آمریکا بستگی دارد.

تحلیلگران ارمنی معتقدند چرخش در مواضع دولت ارمنستان در قبال مسئله نسل‌کشی، از جمله زیر سؤال بردن درک تاریخی و کم‌اهمیت دانستن شناسایی بین‌المللی آن، نتیجه مستقیم شکست در جنگ ۲۰۲۰ و فشارهای پنهان و آشکار ترکیه و آذربایجان برای عادی‌سازی روابط است.

سفرهای اخیر مقامات ارشد گرجستان به باکو نشان‌دهنده تعمیق مشارکت راهبردی میان دو کشور در بحبوحه تیرگی روابط تفلیس با غرب است؛ این همگرایی بر پایه اصول مشترک عدم مداخله خارجی، راه‌حل‌های منطقه‌ای و همکاری در پروژه‌های کلیدی انرژی و ترانزیتی استوار است.