برچسب تاریخ سینما

روی جلد قرمز رنگ کتاب «سینما به روایت اصفهان» و زیر عنوان اصلی آن عبارت «یک پژوهش تاریخی تحلیلی» به‌چشم می‌خورد. این گزاره به روشنی رویکرد و جهت‌گیری نویسندگان کتاب برای بررسی پدیده سینما در نیمه اول قرن جاری در اصفهان را نشان می‌دهد. رویکردی که تعمدا با دورشدن از روایت غالب و نوستالژیک بررسی پدیده‌های فرهنگی در اصفهان، سعی در ترسیم نسبت میان جامعه مدرن شهر در دوره‌های پهلوی اول و دوم و هنر مدرنی چون سینما دارد و در این راه ارتباط میان ساختارهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و البته هنری جامعه اصفهان با سینما را مورد کنکاش قرار می‌دهد. به بهانه انتشار کتاب «سینما به روایت اصفهان» با نویسندگان این کتاب پژمان نظرزاده آبکنار، نفیسه باقری و مصطفی حیدری گفت‌وگو کردیم.

«به بیوگرافی و شرح کودکی و زندگانی آدم‌ها اعتقادی ندارم. ماجرا آنجا برایم جدی می‌شود که به کارنامه و کار حرفه‌ای‌شان پرداخته شود. به خاطر همین است که هر سوالی از من بپرسند از تئاتر می‌گویم و هر مصاحبه‌ای با هر محوری که داشته باشم به تئاتر ختم می‌شود.» «تئاتر» عشق و زندگی ناصر کوشان است. این پژوهشگر و به قول خودش «تئاترنویس» حالا در آستانه 74سالگی همچنان با فکر تئاتر از خواب بیدار می‌شود و با خیالِ آن چشم بر هم می‌گذارد.

درباره تاریخ تئاتر اصفهان تاکنون چند کتاب منتشرشده است. پرویز ممنون و ناصر کوشان دراین‌باره قلم‌زده و آثاری منتشر کرده‌اند؛ اما در مورد سینما در اصفهان کسی تاکنون سخن درخوری نگفته بود. یک دلیل آن‌که اصفهان منشأ سبک تئاتر کمدی انتقادی و در سراسر کشور در این رشته زبانزد بود؛ اما در سینما در مقابل تهران چندان حرفی برای گفتن نداشت. هنرپیشگانی نیز اگر بر خواسته بودند، خیلی زود راهی تهران و در آنجا شکوفا شده بودند؛ اما این‌همه رابطه اصفهان و سینما نیست. ورود سینما به اصفهان هم برای خود داستانی دارد. فیلم‌هایی که به نمایش می‌گذاشتند. رشد و گسترش سینماها، تماشاگران سینما و طبقه اجتماعی آن‌ها، تأثیری که این سالن‌های بزرگ بر شهرسازی و معماری شهری اصفهان بر جای گذاشتند.

جنبش سینمـــــای آزاد ایران یکی از قدرنادیده‌ترین جنبش‌ها و دوره‌های سینمایی تاریخ سینمای ایران است، دوره‌ای که در آن مفهوم سینمای مستقل در تمام طول تاریخ سینمای ایران به‌غایت خودش نزدیک می‌شود و پایه‌های فیلم‌سازی فیلم کوتاه در دهه‌های بعد از خود را شکل می‌دهد. بازخوانی دوباره این جنبش در سال‌های اخیر توسط برخی مراکز تخصصی و گروه‌های سینه فیلی به دلایل مختلف پیگیری شده است.  دفتر تخصصی سینمای سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان یکی از این مجموعه‌هایی است که متمرکزترین مطالعات را روی سینمای آزاد ایران و اصفهان شکل داده است.