برای محاسبه نرخ بیکاری، ابتدا باید نرخ مشارکت را به دست آورد. نرخ مشارکت شامل افرادی است که در سن کار قرار دارند و همزمان در بازار کار فعالیت دارند. فعالیت در بازار کار نیز به معنای اشتغال یا جستوجوی شغل است. در این میان، نرخ بیکاری آن بخش از جمعیت فعال را تشکیل میدهد که هنوز شغلی نیافتهاند. در ایران، کل جمعیت نزدیک به ۸۷میلیون نفر برآورد میشود. از این تعداد، بیش از ۶۶میلیون نفر در ۱۵ سالگی یا بیشتر قرار دارند که همان سن کار محسوب میشود. همچنین، بیش از ۲۶میلیون نفر از افراد حاضر در سن کار، در بازار کار مشارکت اقتصادی دارند و حدود ۲میلیون نفر از این افراد بیکار هستند. سازمانهای اقتصادی جهان، هنوز استانداردی را برای سطوح مطلوب نرخ مشارکت تعیین نکردهاند. اما اقتصاددانان معمولا نرخهای بالای ۶۰ درصد را رضایتبخش قلمداد میکنند. در مقابل، کاهش این نرخ به زیر ۵۰ درصد، نگرانی اقتصاددانان را برمیانگیزد.