مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
ترامپ با اعلام آتشبس دو هفتهای خود را پیروز جلوه میدهد، اما واقعیت متفاوت است. ایران با ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده و کنترل بالفعل بر تنگه هرمز، با قدرت پای مذاکره رفته است. طرح ده مادهای ایران جایگزین طرح پانزده مادهای آمریکا شده و خواستههایی مانند لغو تحریمها، غرامت و حق غنیسازی را شامل میشود. شرکتهای کشتیرانی میان تهدید ایران و تحریمهای آمریکا سرگرداناند و آینده تنگه هرمز همچنان مبهم است.
اروپا در موقعیتی بیبازگشت قرار گرفته؛ پس از حمله اولیه به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اکنون به دلیل ضررهای راهبردی (سود روسیه، بحران اقتصادی، تضعیف اوکراین) و فاصله از ترامپ، در حال تغییر مسیر است. کشورهایی مثل فرانسه، ایتالیا، لهستان و اسپانیا با اقدامات عملی از جنگ کنار کشیدهاند. اروپا میتواند با بازگشت به دیپلماسی چندجانبه و باز کردن تنگه هرمز از طریق مذاکره با ایران، به صلح پایدار، توافق هستهای جدید و آزادی منابع ایران کمک کند.
آتشبس ۱۴ روزه در جنگ ایران شکننده است. ترامپ با نادیده گرفتن کارشناسان و گوش دادن به وعدههای خوشبینانه نتانیاهو (کشته شدن رهبر ایران، قیام مردمی و تغییر نظام) جنگی را آغاز کرد که به شکست انجامید. ایران نه تنها از بین نرفت، بلکه کنترل تنگه هرمز را به دست گرفت، جسورتر شد و اقتصاد جهانی را شکننده کرد. ترامپ با حذف دیپلماتهای حرفهای و محاصره خود با آدمهای مطیع، فاجعه را رقم زد.
ملاحظه داخلی، یکی از مهمترین عوامل محدودکننده در پیشبرد مذاکرات است. هیچیک از طرفین نمیخواهند توافقی را بپذیرند که در داخل کشورشان به عنوان عقبنشینی تعبیر شود.
خروج از این بن بست فقط در شرایطی موفقیت آمیز خواهد بود که طرفین بپذیرند از مواضع خود تا حدودی کوتاه بیایند. همچنین نباید فراموش کنیم که یکی از عوامل تاثیرگذار مهم در این جنگ، اسرائیل است و بعید به نظر می رسد که اسرائیل به راحتی از مواضع خود کوتاه بیاید. حتی در صورتی که آتش بس تمدید شود، نباید خیلی امیدوار باشیم که اتفاق ویژه ای رخ دهد. اگر آمریکایی ها تنگه هرمز را باز کنند و ایرانی ها عکس العملی نشان ندهند، دیگر آتش بس بلاموضوع می شود. درحال حاضر مهمترین برگ برنده ما تنگه هرمز است و اگر این برگه نیز از ما گرفته شود ایران چاره ای نخواهد داشت به جز این که مجددا وارد تنش شود.
منتقدان، جنگ ششهفتهای ترامپ علیه ایران را نسنجیده و فاقد مجوز کنگره و ائتلاف بینالمللی میدانند. او از تهدید «نابودی تمدن ایران» به آتشبسی شتابزده رسید که چهار مانع بر منافع آمریکا تحمیل کرد: تسلط راهبردی ایران بر تنگه هرمز، تحلیل رفتن یکچهارم ذخیره تاماهاوک در برابر پهپادهای ارزان، فرسایش اعتماد متحدانی مثل ژاپن و عربستان، و تضعیف اعتبار اخلاقی آمریکا با ادبیات خشن. این وضعیت به نفع چین و روسیه تمام شده و کنگره را ناگزیر به مداخله فعال کرده است.
مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد بدون توافق پایان یافت. جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، گفت ایران «شرایط واشنگتن را نپذیرفته» و نیاز به تضمینهای قوی درباره عدم دستیابی به سلاح هستهای دارد. در مقابل، محمدباقر قالیباف تأکید کرد ایران ابتکاراتی ارائه داده، اما آمریکا نتوانسته اعتماد تهران را جلب کند. اختلاف اصلی بر سر برنامه هستهای و وضعیت تنگه هرمز بود. تحلیلگران میگویند مسیر دیپلماسی کاملاً بسته نشده، اما آتشبس شکننده است.
از یکسو افزایش قیمت نفت میتواند درآمدزا باشد، اما از سوی دیگر، ناامنی در مسیر صادرات و محدودیتهای عملیاتی، میتواند این فرصت را به تهدید تبدیل کند.تنگه هرمز نهفقط یک مسیر جغرافیایی، بلکه یک «اهرم اقتصادی-سیاسی» است؛ اهرمی که فعال شدن آن، کل اقتصاد جهانی را وارد فاز بیثباتی میکند. تجربه تاریخی نیز نشان میدهد که هرگاه چنین گلوگاههایی دچار اختلال شدهاند، پیامد آن چیزی فراتر از افزایش قیمت نفت بوده است: تورم، رکود، بازآرایی قدرت اقتصادی و در نهایت، تغییر در نظم جهانی