برچسب ابد و یک روز

محمد صابری | سعید روستایی کارگردان جوانی است که این روزها مهیای نمایندگی سینمای رسمی ایران در جشنواره فیلم کن و تازه‌ترین ساخته‌اش پیش از رونمایی، خبرساز شده است. کارگردانی که تا پیش از عبور از مرز 30 سالگی به‌واسطه کارگردانی فیلم‌هایی مهم و پرحاشیه، در کانون توجه قرار گرفت و حالا چهارمین فیلمش قرار است دومین حضور رسمی او در یکی از مهمترین رویدادهای سینمایی جهان را برایش رقم بزند؛ یک دهه فیلمسازی او را از منظر حاشیه‌ها مرور کرده‌ایم.

فیلم «زن و بچه» به کارگردانی سعید روستایی، بعد از رونمایی در جشنواره کن، پروانه نمایش دریافت کرده و به‌زودی روی پرده خواهد رفت. سال 2022 به دلیل اینکه فیلم «برادران لیلا» بدون کسب پروانه نمایش در جشنواره فیلم کن رونمایی شده بود، سازمان سینمایی آن را توقیف کرد. فیلم بعد از مدتی به‌صورت غیرقانونی منتشر شد و زحمات تیم تولید به باد رفت. حالا اما «زن و بچه» بلافاصله بعد از رونمایی در جشنواره کن و استقبال زیادی که از آن شد، پروانه نمایش دریافت کرده و به‌ همین زودی مخاطبان ایرانی هم می‌توانند آن را در سینماها تماشا کنند.

بعد از فیلم «پیرپسر» که متأثر از شرایط پیش‌بینی‌نشده ناشی از جنگ تحمیلی 12 روزه نتوانست تمام ظرفیت خود برای قدرت‌نمایی در گیشه را به منصه ظهور برساند، حالا «زن و بچه» دومین فیلم مهم غیرکمدی محسوب می‌شود که انتظارات بالایی نسبت به رقابتش با فیلم‌های کمدی برای فتح گیشه امسال وجود دارد؛ بخشی از این انتظارات ناشی از ظرفیت‌های بالقوه فیلم و بخشی دیگر ناظر به کارنامه کارگردان جوانش است؛ سعید روستایی از معدود کارگردانان جوان دغدغه‌مند در حوزه معضلات اجتماعی است که در کنار استانداردهای سینمایی آثارش، در زمینه جذب مخاطب هم بسیار موفق بوده است؛ آیا «زن و بچه» سند دیگری بر استمرار این توفیق می‌شود؟

«زن و بچه» چهارمین فیلم کارنامه سعید روستایی است؛ فیلمی در رابطه با یک زن تنها که در جامعه به تنهایی گلیم خودش را از آب بیرون می‌کشد اما توسط نزدیکانش درک نمی‌شود و مدام از سوی آنها مورد آسیب قرار می‌گیرد. سعید روستایی در سه فیلم از چهار فیلم کارنامه‌اش، تمرکز زیادی روی زندگی، تنهایی و مشکلات زنان داشته و سعی کرده به نحوی نماینده احساسات و حق‌خواهی‌ها و رنج‌های آنها باشد. در فیلم‌های روستایی، اکثر زنان (بخصوص شخصیت‌های اصلی) با وجود مشکلاتی که از سر می‌گذرانند، منفعل نیستند. با اینکه اکثرشان قدرتی برای تغییر اوضاع ندارند اما به شیوه خودشان عصیان می‌کنند، مقابل ظلم می‌ایستند و نهایتا تا جایی که می‌توانند حق خودشان را از زندگی می‌گیرند.

پری‌ناز ایزدیار یکی از بازیگران اصلی سه فیلم سینمایی سعید روستایی است. او جز «برادران لیلا» در سه فیلم دیگر این کارگردان نقش‌آفرینی کرده است. بعضی اوقات مثل «ابد و یک‌روز» و «زن و بچه» بازیگر نقش اصلی بوده و گاهی وقت‌ها مثل «متری شیش‌ونیم» فقط در یکی دو سکانس بازی داشته است. ایزدیار از تاثیری که نقش‌ها در روح و روان و حتی جسمش برجا گذاشته‌اند صحبت به میان آورده و در پاسخ این سوال که چرا در «برادران لیلا» سعید روستایی به جای او از ترانه علیدوستی دعوت به همکاری کرده است، پاسخ جالبی داده است.