کاهش ۰.۱ درصدی نرخ بیکاری در نگاه اول ممکن است مثبت به نظر برسد، اما با افت نرخ مشارکت و کاهش شاغلان، این آمار نشانه رکود است نه رونق. به گفته یک کارشناس، «کاهش نرخ بیکاری وقتی مثبت است که مردم سر کار بروند، نه این که از جستوجوی کار دست بکشند.» گزارش مرکز آمار نیز این تناقض را نشان میدهد که هم بیکاری پایین آمده و هم جمعیت غیرفعال و اشتغال ناقص افزایش یافته است.
بر پایه تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از طرح آمارگیری نیروی کار تابستان ۱۴۰۴، نرخ بیکاری کل کشور به ۷.۴ درصد رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۰.۱ درصد کاهش یافته است. بخش خدمات با بیش از نیمی از مشاغل، همچنان ستون اصلی بازار کار ایران است.
مهدی پازوکی به اقتصاد ۲۴ میگوید: نمونهای روشن از این نوع شغلهای دوم ـ که در واقع بیشتر بهصورت اضافهکار انجام میشوند ـ وضعیت پرستاران است. اینکه هیچ آمار دقیقی از تعداد پرستاران در دست نیست، یک مسئله است؛ اما اینکه پرستاری همزمان در سه بیمارستان کار میکند و با این حال تنها یک شغل برای او محاسبه میشود، مسئلهای دیگر است. چنین وضعیتی در میان آموزگاران نیز دیده میشود؛ یعنی فردی که در مدرسه دولتی و غیرانتفاعی تدریس میکند، اما در نهایت تنها یک شغل برای او منظور میشود.
مرکز آمار در آخرین گزارش خود از کاهش نرخ بیکاری به ۷.۴ درصد خبر داد، نرخی که در تمام سالهای پس از جنگ، بهترین رقمی است که برای شاخص بیکاری به ثبت رسانده است.
حسین ایمانی جاجرمی میگوید وقتی اقتصاد خانوار فرو میپاشد، زنان و بچهها هم مجبور به کار در خانواده میشوند. در مناطق محرومی مثل سیستانوبلوچستان یا جنوب کرمان حتی پدیدههایی مانند کودکفروشی دیده میشود.
اقتصاد ایران که پیش از جنگ هم با تورم بالا، فقر گسترده و ضعف ساختاری دستوپنجه نرم میکرد، حالا با موجی از بیکاری مواجه شده که هم ناشی از تخریب مستقیم و هم حاصل اختلال در تولید، تجارت و سرمایهگذاری است.