دسته دین ، حوزه و اندیشه

هنر مأمن نامرئی بقای جامعه یا ابزاری تجملی در روزگار جنگ؟ / شعر و موسیقی با خلاقیت جان‌های زخم‌خورده را التیام می‌دهند

۱۵ خرداد ۱۴۰۵ – ۱۷:۰۱ گروه اندیشه: نشست تخصصی «هنر و عبور از شرایط دشوار اجتماعی»،  به همراه نقد کتابی با همین عنوان به کوشش امید شعبانی که توسط انتشارات پژوهشگاه به چاپ رسیده، در تاریخ سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ به…

نشست «زنان و فراخوان زندگی در جنگ و مقاومت»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، در نشست «زنان و فراخوان زندگی در جنگ و مقاومت»، دکتر عاصمه قاسمی سخنرانی خواهد کرد. دبیر این نشست محمد نبهان است. بر اساس این گزارش این نشست روز دوشنبه ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۶/۳۰ در فضای مجازی برگزار می شود و علاقه مندان به شرکت در آن می توانند به لینک زیر (ورود با گزینه مهمان) مراجعه کنند:

وای به روزی که پیروزی نظامی تعیین کننده پایان جنگ باشد / به کاربردن منطق صلح برای دوره جنگ کاربرد ندارد / وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین سرویس دین و اندیشه ایبنا به نقل از محمدحسن ابوالحسنی نوشت: در یکی از قسمت‌های اخیر برنامه پانوراما با عنوان «لحظه تغییر، نظامی است»، سبحان یحیایی به عنوان میزبان، گفت‌وگویی را درباره جنگ اخیر ایران و آمریکا ترتیب داده است. در این برنامه، که روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت، ضبط شده، جهانگیر معینی علمداری به ارائه دیدگاه خود درباره جنگ اخیر و نظریات سیاسی مربوط به جنگ می‌پردازد. این گفت‌وگو بینش جالبی را در مورد جنگ، صلح و سیاست برای مخاطبان علاقه‌مند فراهم می‌کند. خلاصه‌ای از صحبت‌های دکتر معینی در این گزارش فراهم آمده است. جهانگیر معینی علمداری، استاد علوم سیاسی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران است و سالها به تحقیق در زمینه فلسفه و نظریه سیاسی مشغول بوده است.

ناصر فکوهی و راه مقابله با جنگ آخرالزمانی اسراییل و تجزیه ایران / یورش فرهنگی و توطئه درونی استراتژی اسراییل در برابر ایران

گروه اندیشه: دکتر ناصر فکوهی، جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، با انتشار مقاله ای در سایت انسان‌شناسی و فرهنگ، با استناد به نتایج «جنگ دوازده روزه» و «جنگ رمضان»، بر اصل «تسخیرناپذیری ژئوپلیتیک ایران» تأکید می‌کند؛ واقعیتی که هزینه‌های مداخله زمینی و عواقب بسته‌شدن تنگه هرمز را برای قدرت‌های بزرگ به مرز ناممکن رسانده و رؤسای جمهور آمریکا را از جنگ مستقیم بازداشته است. با این حال، نویسنده هشدار می‌دهد که استراتژی راست افراطی اسرائیل با آمریکا متفاوت است؛ صهیونیست‌ها در قالب پروژه دیستوپیایی «اسرائیل بزرگ»، به دنبال پیروزی نظامی یا تغییر رژیم نیستند، بلکه هدفشان تخریب حداکثری، تجزیه منطقه و نابودی زیرساخت‌هاست. در این مسیر، بزرگ‌ترین تاکتیک اسرائیل، راه‌اندازی «یورش فرهنگی» و «توطئه‌های درونی» برای ایجاد شکاف عمیق میان حاکمیت و مردم، دامن‌زدن به تفرقه و جلوگیری از هرگونه توافق دیپلماتیک یا عادی‌سازی روابط ایران با غرب (مانند برجام) است. فکوهی با نقد رویکردهای ساده‌انگارانه‌ای که راه‌حل‌های صرفاً خشونت‌آمیز ارائه می‌دهند، تأکید می‌کند که هوشیاری در برابر این دام صهیونیستی تنها از طریق همبستگی ملی، پرهیز از تفرقه داخلی و اتکا به یک استراتژی دفاعی محکم در کنار دیپلماسی صلح‌آمیز و مبتنی بر منافع ملی ایران به عنوان یک تمدن ریشه‌دار تاریخی میسر خواهد شد. این مطلب را در ادامه می خوانید: 

مانویت دوقطبی ساز، دگراندیش را اهریمن می داند/ اندیشه پیچیده مورن پادزهر معرفتی در عصر جنون و فاشیسم/ ریشه بحران های سیاره ای «اندیشه ساده‌ساز»

گروه اندیشه: محمدرضا لبیب در نوشتاری در سایت انسان شناسی و فرهنگ، به کالبدشناسی و واسازی مفهوم «دیالوگ» و «اصل دیالوژیک» در منظومه فکری ادگار مورن، متفکر و جامعه‌شناس برجسته فرانسوی، می‌پردازد. مورن که هفته گذشته (سال ۲۰۲۶) چشم از جهان فروبست، ریشه بحران‌های کلان تمدن مدرن ــ از جنگ و فاشیسم تا فروپاشی‌های زیست‌محیطی ــ را در تفکر جزم‌انداز و «اندیشه ساده‌ساز» می‌دانست؛ تفکری مانوی که جهان را به قطب‌های صلب خیر و شر فرو می‌کاهد. لبیب با تفکیک میان «اصل دیالوژیک» (به عنوان همزیستی و تنش خلاق میان دو منطق متعارض بدون حذف یکدیگر) و «دیالوگ» (تجسّم عملی آن در ساحت ارتباطات انسانی)، تبیین می‌کند که گفت‌وگو نزد مورن نه یک توصیه اخلاقی یا فضیلت لوکس، بلکه شرط بنیادین معرفت‌شناختی برای درک پیچیدگی واقعیت است. یادداشت لبیب با طرح پرسش‌های انتقادی جامعه‌شناختی، چالش تحقق دیالوگ برابر را در بستر ساختارهای نابرابر قدرت واکاوی کرده و پاسخ مورن را در قالب «امید بدون اتوپیا» و «کوزموپولیتگرایی تراژیک» (جهان‌وطنی تراژیک) صورت‌بندی می‌کند. در نهایت، با توجه به تز «هویت زمینی» و ضرورت «آموزش تفاهم»، اندیشه مورن به عنوان مقاومت فکری انسجام‌بخشی معرفی می‌شود که در عصر فوران پوپولیسم و الگوریتم‌ها، بشر را به حفظ کرامت انسانی در خانه مشترک سیاره‌ای فرامی‌خواند. این مقاله را در ادامه می خوانید: 

وبینار «امنیت و آزادی در سایه جنگ»

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، در وبینار «امنیت و آزادی در سایه جنگ» دکتر هما داوودی گرمارودی ، دکتر مهدی ذاکریان ، دکتر افشین زرگر، دکتر حسین علایی و دکتر محسن محبی سخنرانی خواهند کرد. 

سقوط در چاه بی‌حسی جمعی؛ نسل زد چگونه زیر آوار «نه»‌های سریالی زنده می‌ماند؟ / پشت پرده بی‌تفاوتی جوانانی که اگر اهمیت بدهند، نابود می‌شوند!

 گروه اندیشه: آنچه می خوانید، خلاصه ای برگرفته از مطلب «هیچ نسلی به اندازۀ نسل زد گوست نشده است» است که در پروندۀ شمارۀ ۳۷ مجلۀ ترجمان منتشر شده است. این مطلب به واکاوی روان‌شناختی و جامعه‌شناختی نسل زد می‌پردازد که به دلیل حجم بی‌سابقه ناکامی‌ها در روابط عاطفی، تحصیل و بازار کار، به نوعی بی‌حسی و بی‌تفاوتی مفرط روی آورده‌اند. جوانان این نسل گرچه از طریق فناوری به فرصت‌های نامحدودی دسترسی دارند، اما مواجهه روزمره با صدها ریجکتی، بلاتکلیفی عاطفی و رزومه‌های بی‌فرجام، آن‌ها را مجبور کرده تا برای حفظ سلامت روان و بقای خود، از هرگونه وابستگی و اهمیت دادن به اهداف فاصله بگیرند.

احضار کوروش و فردوسی به شب‌های بمباران / رمزگشایی از قدرت نرم جامعه در عصر اسطوره‌ها و آیین‌ها/ ماشین‌های جنگی در برابر اراده و هویت ایرانی کم آوردند

گروه اندیشه: رضوانه رضایی پور در روزنامه ایران، گفت و گویی انجام داده به نعمت الله فاضلی استاد دانشگاه در باره مواجهه خلاقانه و تجربه عریان مردم ایران در برابر تجاوزهای نظامی آمریکا و اسراییل، و حضور شبانه آنان در میادین شهرهای کشور. از نظر فاضلی جنگ به مثابه یک «آزمایشگاه بزرگ تاریخی» برای سنجش ظرفیت‌های پنهان تمدنی ایران جلوه گر شده است. از با رد فرضیه فروپاشی جامعه، استدلال می‌کند که پذیرش واقعیت استثنایی جنگ، آغاز یک «جراحی اجتماعی» است که سبک زندگی، پیوندهای انسانی و الگوهای مصرف را بازتنظیم می‌کند. بر اساس این تحلیل، جامعه ایران در دل بحران دست به «آشنایی‌زدایی» از توانمندی‌های بومی خود (نظیر پیشرفت‌های پزشکی و ژئوپلیتیک تنگه هرمز) زد و با معکوس کردن روند مهاجرت، به یک خودباوری ملی در برابر حافظه تاریخی شکست‌های قاجاری دست یافت. بزرگ‌ترین دستاورد این دوران، فعال شدن «فناوری‌های ناملموس اجتماعی» و قدرت نرم بود؛ جایی که آیین‌های کهن نوروز و ماه رمضان به بستری برای مقاومت فرهنگی در برابر مرگ تبدیل شدند و واژه «ایران» به عنوان یک ابرسازه عاطفی، لایه‌های پنهان هویت جمعی را بیدار کرد. او در نهایت معتقد است که حضور بی‌سلاح مردم در میدان‌های عمومی و خیابان‌های شب‌زده، خط بطلانی بر نظریه «مرگ انسان در عصر هوش مصنوعی» کشید و برتری اراده انسانی و همبستگی ملی را در جنگ روایت‌ها و ساختارها به اثبات رساند. فاضلی با تشریح مفهوم «قدرت نرم» در تقابل با قدرت سخت نظامی دشمن، ابعاد پنهان مقاومت مدنی و فرهنگی در برابر تجاوز اخیر را واکاوی کرده و از «خودباوری ملیِ بازسازی‌شده» به عنوان مهم‌ترین دستاورد ناملموس این نبرد یاد کرد.» این گفت و گو را در ادامه می خوانید: