دسته دین ، حوزه و اندیشه

در دوران غیبت، این علمای شیعه هستند که با رهبری امّت محمّد و آل‌محمّد، ظرفی برای نزول آیات الهی قرار می‌گیرند و احادیثی همانند «علماء امتی افضل من انبیاء بنی‌اسرائیل» بر همین اساس تحلیل می‌شوند. اعتقادات شیعه باید بر مبنای «عقل عملی» استوار گردد تا خداپرستی و توحید به صورت عینی و کاربردی و در «درگیری با کفر و نفاق برای اقامه‌ی کلمه‌ حق» تعریف شود.

«مایی که پس از هر غفلت و معصیتی، اولین ضربه‌ای که می‌خوریم این است که فکر می‌کنیم از نظر خدا افتاده‌ایم و او دیگر ما را دوست ندارد و به ما نگاه نمی‌کند؛ و کسی هم نمی‌تواند به‌سادگی ما را متقاعد کند که همیشه خدا نگران ماست و ما را دوست دارد و ما او را هنوز از دست نداده‌ایم، شاید فضای مهمانی بتواند باور ما را نسبت به مهربانی خدا بهتر کند و امید ما را به بهتر شدن بیشتر نماید.»

«یکی از تفاوت‌های نسخه‌های دینی با نسخه‌های دنیایی، برای درمان دردهای انسان، این است که اگر شما مثلاً آثار آنتی‌بیوتیک و آثاری را که مصرف آن در بدن شما دارد، ندانید، صِرف مصرف آنتی‌بیوتیک اثر خود را می‌گذارد و کار خودش را انجام می‌دهد. نیازی به سواد و آگاهی شما ندارد. اگر دارو را بخورید، چه متخصص باشید، چه عامی باشید، دارو کارکرد یکسانی خواهد داشت. اما نسخه‌های دینی این‌جور نیستند. این نسخه‌ها را هرچه بیشتر بفهمیم، و داروهایش را هرچه بیشتر بشناسیم، بیشتر اثر خواهد داشت.»

حضرت امام هیچ‌گاه نپذیرفت که از طریق دعوت متدینین به شرکت در انتخابات، وارد صحنه‌ درگیری با شاه شود یا به فعالیت‌های فرهنگی متداول بپردازد، بلکه بر اساس روح قرآن، مبارزه را برای درگیری با قدرت عینی کفر و اعلاء کلمه‌ توحید و حفاظت از اعتقادات امت اسلامی دنبال می‌کرد، زیرا کفر کار خود را تنها با مباحث نظری پیش نبرده بلکه یک جامعه را بر محور اهواء سامان داده بود.

«روزه یک عمل جسمانی است و تقوا یک حالت روحانی. این اثر معنوی از یک عمل مادی چگونه به دست می‌آید؟ نخوردن و نیاشامیدن به عنوان مظاهر مهم روزه چگونه چنین آثار ماندگاری بر جای می‌گذارند؟ طبیعی است نیّت روزۀ ماه رمضان است که به این نخوردن روح می‌دهد و امر خداست که آن را مؤثر قرار می‌دهد. ولی آیا خودِ این نخوردن و نیاشامیدن هم در روح ما اثر می‏گذارد؟»

فکر می‌کنم خدا برای یک رابطۀ عاشقانه از جانب بنده‌اش دلش تنگ شده است. دوست دارد تو هم یک بار به او عاشقانه نگاه کنی. از این‌همه حواس‌پرتی تو خسته شده و می‌خواهد تو به او توجه کنی؛ نه چون به تو و توجهت نیازمند است، چون به تو علاقه دارد و می‌خواهد تو به این وسیله ارزش پیدا کنی. تازه تو هم که دوست او هستی، فقط فراموش کرده‌ای؛ می‌خواهد به یادت بیاورد.

«می‌دانید اگر فرق خود را با شیطان تشخیص دهیم و بتوانیم مقدار فشار او را بر روح خود درک کنیم و موقعیت‌های نفوذ او را درشخصیت خود شناسایی کنیم و حساب بدخواهی‌های او را از بددلی‌های خود جدا کنیم، چقدر راحت‌تر هم توبه می‌کنیم و هم مبارزه با نفس خواهیم کرد؟ اولین اثرش این‌ است که قوّت قلب و اعتمادبه‌نفس پیدا می‌کنیم و می‌فهمیم «بابا ما آن‌قدرها هم که فکر می‌کردیم، بد نیستیم»، و این برای انگیزه بخشیدن به مأیوسان از رحمت حضرت حق بسیار لازم است.»

در بُعد فرهنگی، چه غرب به سردمداری شاه و چه شرق به پیشتازی کمونیست‌ها و حزب توده، بر فرهنگ مذهب حمله‌ور بودند. در مقابله با این تهاجم، جریان فرهنگی و مذهبی غالباً اعتقاد داشت تا زمانی که مردم بصیرت پیدا نکنند، تکلیفی برای قیام وجود ندارد و یا قیام به پیروزی و موفقیت نخواهد رسید. اما راهی که توسط حضرت امام طیّ می‌شد، یک مسیر کاملاً سیاسی‌ـ اعتقادی و مبتنی بر موضع‌گیری علنی در مقابل مظالم شاه و افشاء رفتار کفرآمیز رژیم با اتّکال به قدرت غیبی و الهی بود.