به گفته نجف لکزایی: رهبر شهید در «طرح کلی»، بر بازگشت به «مرجعیت علمی قرآن» تأکید ویژهای دارد. ایشان قرآن را نه بهعنوان یک کتابِ نمادین که صرفاً باید خوانده و ثواب برده شود، بلکه بهعنوانِ یک «برنامه عملیاتی» و «کتابِ زندگی» معرفی میکند.
کتاب میکوشد نشان دهد که مفاهیمی همچون انتخابات، مشارکت عمومی، مسئولیتپذیری دولت، قانونگرایی و پاسخگویی، نه مفاهیمی وارداتی، بلکه دارای ریشههایی در اندیشه اسلامی هستند. این رویکرد، تفاوت خود را با الگوهای لیبرال دموکراسی و همچنین حکومتهای اقتدارگرا برجسته میکند و از «مردمسالاری دینی» بهعنوان الگوی متمایز جمهوری اسلامی یاد میکند.
اهمیت نگاه رهبر شهید در این است که توانست قرائتی از قرآن ارائه کند که در آن، متن وحی نه در حاشیه واقعیت، بلکه در متن حیات جمعی، سیاستگذاری، هدایت اجتماعی و افقگشایی تمدنی قرار میگیرد. به همین دلیل، تمایز ایشان را باید در نحوه پیوند دادن میان فهم آیات و نیازهای واقعی جامعه جستوجو کرد. این همان نقطهای است که قرآنشناسی ایشان را از بسیاری از الگوهای رایج متمایز میکند و به آن وجهی زنده، کارآمد و راهبردی میبخشد.
کتاب نشان میدهد که انتظار، حالت منفعلانه و صرفاً احساسی نیست، بلکه مسئولیتی دائمی برای ساختن انسان، اصلاح جامعه و حرکت بهسوی تحقق عدالت و تمدن اسلامی است. این مفاهیم که ستونفقرات تمام فصلهای کتاب را شکل میدهد، این پیامها را در قالب یک منظومه فکری منسجم به یکدیگر پیوند میزند.
روحالله اسلامی نوشت: شاید مهمترین میراث حکمرانی آیتالله خامنهای را بتوان در عرصه نهادسازی جستوجو کرد.طی چهار دهه گذشته، ساختار سیاسی ایران به سوی نوعی دولت چندلایه حرکت کرده است که در آن نهادهای سیاسی، اداری، نظامی، فرهنگی و مذهبی، هر یک نقش و کارکرد مشخصی در مدیریت جامعه بر عهده دارند.
کتاب تلاش دارد تصویری منسجم از دیدگاههای رهبر شهید درباره موضوعات مرتبط با زن و خانواده ارائه دهد. این اثر، با کنار هم قرار دادن دهها سال از سخنرانیها و پیامهای رهبر انقلاب، علاوه بر بیان توصیههای اخلاقی، چارچوبی نظری برای فهم جایگاه زن، ازدواج و خانواده در اندیشه اسلامی ترسیم میکند.
در دینشناسی امام شهید میبینیم که ایشان به معارف دین، هم به ظاهر آنها توجه دارند، هم به باطن آنها؛ یعنی هم به بُعد شریعتی دین توجه دارد، هم به بُعد معنوی و عرفانی دین؛ هم به جنبههای فردی آن نظر دارد و هم به جنبههای اجتماعی.
سید مهدی موسوی نوشت: رهبر شهید به بشریت آموختند که در عصر غیبت، برای پیشبرد آرمانهای حق، تنها «دعا و توسل» کافی نیست؛ بلکه باید با تکیه بر «علمِ دقیق»، «شناختِ واقعیتهای جهانی» و «مدیریتِ هوشمندانه»، در میدان عمل حضور یافت و با رویکرد ایجابی و تهاجمی به بنیانهای نظام طاغوتی هجوم آورد و نسخه ایجابی جامعه مبتنی بر توحید و عدالت را عرضه کرد و در عمل محقق ساخت.
